Auteur: Hindostaans & Queer

Kun je jezelf voorstellen?

Hi ik ben Devika Chotoe, en ik identificeer mij onder andere als queer en panseksueel. Mijn voornaamwoorden zijn zij/haar, maar in het algemeen zijn mijn percepties over gender niet per se zo binair. Verder ben ik 31 jaar en geboren en getogen in Amsterdam. Ik ben toneelschrijver, regisseur en filmjournalist. Oorspronkelijk kom ik meer uit de dans en performance art, maar gaandeweg is mijn liefde voor taal en beeld prominenter geworden in mijn maakpraktijk. Ik schrijf verder ook veel poëzie en artikelen voor onder andere de Filmkrant en werk parttime als subsidieadviseur. 

Ik heb ook veel ervaring in community building, vooral voor de LHBTQIA+ gemeenschap in Amsterdam, maar dus ook als medeoprichter en bestuurslid van Hindostaans en Queer. Hindostaans en Queer is nu een stichting, maar is ooit begonnen als een Facebookgroep opgericht door Wedica Premchand. Ik vond dat destijds tof, maar ik had zelf eigenlijk meer behoefte aan fysieke ruimtes waar Hindostaanse queers elkaar konden vinden en middelen om dit te faciliteren. Wedica en ik zijn toen gaan brainstormen en daar is dus de stichting als formele vorm uitgerold. En nu gebeuren er allemaal mooie dingen en dat is magisch om te zien! 

Tegenwoordig probeer ik mijn steentje bij te dragen aan queer emancipatie door thema’s als queerness en dekolonisatie te verweven in mijn kunst. Kunst is voor mij een vorm van activisme, waarbij ik steevast probeer dominante paradigma’s te ondermijnen door verhalen voelbaar en persoonlijk te maken en te putten uit mijn Hindostaanse, Caribische en Indiase wortels. 

Kun je een specifiek moment of ervaring delen waarin je je bijzonder vreugdevol voelde als iemand die zowel Hindostaans als queer is? 

Zeker, dat was eigenlijk tijdens een heel intiem gesprek in mijn woonkamer, waarin ik een gigantisch besef kreeg dat we als queer personen onze eigen werelden kunnen dromen en realiseren. Ik sprak toen met een vriend die ook Hindostaans en queer is en wij hadden het over onze relaties en queer ouderschap. Toen fantaseerden wij voor de grap hoe wij als vier-oudergezin zouden fungeren met elkaar en onze partners, maar in het fantaseren zat wel iets heel krachtigs en het besef dat dit zomaar een realiteit zou kunnen worden. En dat dit dan een voorbeeld is van zeggenschap nemen over hoe je zelf je leven inricht, zonder te conformeren naar de modellen die er al zijn, zoals een kerngezin met twee ouders. Grap of niet, het feit dat wij gezamenlijk konden fantaseren over deze mogelijke toekomst voelde een beetje als bewust worden van je manifesting powers. 

Wat zijn de belangrijkste bronnen van vreugde in je leven als Hindostaans en queer persoon?

Op dit moment in mijn leven ben ik weer heel intentioneel bezig met mijn spirituele wortels en Vedische wijsheid. Het is een onuitputtelijke bron van kennis over letterlijk elk aspect van je leven of lichaam. Ik ben er ook best wel trots op dat ik delen hiervan heb meegekregen door mijn Hindoeïstische opvoeding, ook al heb je vaker vragen dan antwoorden en belet het dogmatische vaak ook de connectie. Als volwassene kan je daar gelukkig je eigen draai aan geven en dat doe ik ook. Het feit dat er bepaalde vibraties om mij heen zijn geweest door mantra’s, of mijn zintuigen altijd positief werden geprikkeld door alle rituelen, daar put ik nog steeds uit voor bezinning en gronden in mijzelf, wat ik ook als een vorm van vreugde zie.  

Verder haal ik ook veel vreugde uit mijn werk. Mijn creatieve processen geven mij iedere keer weer nieuwe inzichten, diepere connecties met personen en momenten van serendipiteit, waardoor het voelt alsof ik mijn steentje bijdraag aan een groter doel. Tot slot haal ik ook veel joy uit de dagelijkse dingen zoals lezen, reizen en tijd spenderen met de mensen waar ik om geef.

Hoe draagt de gemeenschap bij aan jouw gevoel van vreugde en acceptatie van je Hindostaanse queer identiteit? 

Ik heb geen problemen gehad met het accepteren van mijn Hindostaanse queer identiteit. Wat dat betreft heb ik nooit echt die bevestiging van buitenaf nodig gehad: ik weet namelijk wie ik ben en waar ik voor sta. Wat natuurlijk wel fijn is, is om onderdeel te zijn van een gemeenschap waarin je de culturele sensitiviteiten begrijpt, omdat je die zelf ook meemaakt. Waar er enigszins een gedeeld referentiekader is. Hierdoor heb ik het gevoel dat ik minder hoef uit te leggen om begrepen te worden en connecties aan te gaan met anderen. De bewustwording dat we elkaar zien in onze meervoudigheid en samen die ruimte maken voor elkaar vind ik een mooi gegeven. En het kruispunt van mijn Hindostaanse en queer identiteit vind ik een hele waardevolle plek om te delen met anderen. 

Hoe heb je uitdagingen gerelateerd aan je identiteit overwonnen en hoe heeft dit bijgedragen aan jouw gevoel van vreugde? 

Mijn grootste uitdaging voor mijzelf was om mijzelf kwetsbaar op te stellen naar anderen toe en om de ruimte in te nemen hiervoor; dat deze gevoelens er mogen zijn en dat mensen eigenlijk staan te popelen om je te dragen of je te ondersteunen hierin. Ik kom uit een matriarchaal gezin met powervrouwen die allemaal ontzéttend veel hebben meegemaakt. De kracht (of eerder Shakti) die hieruit voortkomt is een zegen, maar de vloek is dat kwetsbaar opstellen er niet per se met de paplepel in is gegoten. Sowieso is stilte- en schaamtecultuur kenmerkend voor de Hindostaanse gemeenschap denk ik, en zijn wij ook niet de meest expressieve of communicatieve gemeenschap. Pas sinds mijn huidige relatie met mijn vriendin, wat ook mijn eerste officiële relatie is, merk ik wat het écht betekent om je kwetsbaar op te stellen en je pantser te laten smelten in het bijzijn van iemand anders. En dat het oké is om ruimte in te nemen om je mindere kanten en gevoelens te delen, want hieruit komen juist de meest integere connecties. En als jij het toestaat om je kwetsbaarheid te tonen, sta je dit onbewust ook toe voor de ander. Dit brengt uiteindelijk de connectie naar een heel nieuw niveau.

Wat zou je anderen in de Hindostaanse en queer gemeenschap adviseren over het vinden van vreugde en vervulling in hun leven? 

Om het actief te zoeken! Vreugde en vervulling is zeker geen gegeven, vooral niet als je uit een familie of geschiedenis komt met veel intergenerationeel trauma en opgroeit in de dominantie van een witte westerse cultuur. Ik denk dat veel mensen hun leven inrichten aan de hand van copingmechanismen. Dus stel jezelf de vragen: wat zijn mijn kernwaarden? Wat maakt mij gelukkig? Wat kan ik doen waarmee ik ook kan bijdragen aan het geluk en welzijn van de ander, de generaties na ons en onze planeet? Ik denk dat vreugde en vervulling ook hand in hand gaan met hoe wij ons verhouden tot elkaar en tot de natuur.

Verdiep je ook in verschillende emancipatiebewegingen en je culturele wortels en hoe je deze kennis kan implementeren in je leven. We hoeven het wiel zeker niet opnieuw uit te vinden. Soms zijn je bevindingen misschien tegendraads, maar durf tegen de stroming in te gaan en de vreugde zal vanzelf naar je toe stromen! 

Interview afgelegd door Ashwari Akloe

Hi Rocher! Zou je jezelf kunnen voorstellen?

“Mijn naam is Rocher Koendjbiharie (hij/hem) en ik ben 32 jaar. Twaalf jaar geleden ben ik naar Rotterdam verhuisd en ik woon hier nog steeds. Ik ben hier naartoe verhuisd om psychologie te studeren. Na de afronding van die opleiding heb ik bestuurskunde gestudeerd en ben ik erna afgestudeerd in de master International Public Management and Public Policy. Uiteindelijk ben ik de schrijverskant op gegaan en heb ik me ook gefocust op mijn journalistieke vaardigheden ontwikkelen. Dat doe ik nu ook het liefst: schrijven. Veel van mijn werk is gefocust op sociale rechtvaardigheid en gelijkwaardig. Dit zijn hele belangrijke waarden voor mij. Ik probeer deze waarden ook zoveel mogelijk toe te passen in mijn eigen leven. 

Ik schrijf veel verschillende stukken: journalistieke achtergrondartikelen, columns, essays en af en toe schrijf ik ook poëzie. Op meerdere manieren probeer ik een stempel achter te laten en mijn kleine hoekje van de wereld te veranderen, middels mijn geschreven en gesproken woord. Ik zie mijn pen als mijn wapen in de strijd tegen onrechtvaardigheid.

Ik zou mezelf omschrijven als queer. Ik ben een cisgender man en val op andere mannen. Ik heb mezelf ook lang ‘homoseksueel’ genoemd, maar inmiddels vind ik het label ‘queer’ beter bij mij passen, vanwege de connotatie van de term. ‘Queer’ voelt ruimer, alsof er binnen het begrip meer ruimte is voor (lichte) veranderingen en nuanceren. Maar ook omdat queer per definitie een politieke lading heeft: afwijken van de huidige norm en je verzetten tegen die norm, tegen heteronormatief denken. Voor mij komen mijn persoonlijke voorkeuren wat betreft oriëntatie en politieke lading mooi samen in de term ‘queer’. Ik zou zeggen dat ik zowel gay als queer ben.”

Kun je een specifiek moment of ervaring delen waarin je je vreugdevol voelde als Hindostaanse queer persoon?

“Er zijn vele momenten waarin ik vreugde ervaar, maar meestal zijn die niet per se gekoppeld aan mijn Hindostaanse of queer identiteit. Op Pride-evenementen heb ik dat wel bijvoorbeeld, of andere plekken waar je als queer personen omringd bent met gelijkgestemden. Ondanks het commerciële karakter van vele Pride-evenementen, voel ik toch een soort rust omdat ik met zoveel mensen ben. Gezamenlijk vormen we dan een sterker front tegen queer- en transhaat.

Met oog op mijn Hindostaanse identiteit voel ik juist het tegenovergestelde: de typische, kleine Hindostaanse dingetjes geven me vreugde, zoals wanneer één van mijn phoewa’s roti’s heeft gemaakt en een aantal stuks aan mijn vader meegeeft, die hij vervolgens weer aan mij geeft. Als ik dat dan eet met pompoen gemaakt door mijn moeder en wat aardappel en kousenband in masala, word ik overspoeld met vreugde. Dat zijn van die kleine dingen die ik vroeger voor lief nam en me op een gegeven moment tegen verzette, omdat dat me werd aangeleerd. Op de basisschool was het raar om dan Surinaamse of Hindostaanse hapjes mee te nemen naar school tijdens kerstvieringen. Ik werd toen ook omringd door veel witte kinderen. Ik leerde echt om me te schamen voor mijn cultuur. Het heeft jaren geduurd om van die schaamte af te komen – schaamte is een hele hardnekkige emotie. Maar inmiddels ben ik op het punt van: ‘Geef mij maar roti’s, rijst, dahl, aardappel en kouseband in masala en weet ik ‘t’; ik word zo blij van de Hindostaanse keuken.”

Wat zijn de belangrijkste bronnen van vreugde in je leven als Hindostaans en queer persoon?

“De belangrijkste bronnen van mijn vreugde hebben vooral te maken met mij als persoon: met mijn interesses. Mijn Hindostaanse en queer identiteit staan daar los van. Boeken en muziek zijn grote lichtbronnen in mijn leven. Wanneer ik helemaal op kan gaan in een boek, dan ontsnap ik naar een andere wereld. Wanneer ik naar mijn favoriete artiesten of albums luister, dan voelt dat als thuiskomen na een lange dag. Mijn hondje is daarnaast de grootste vreugdebon in mijn leven. Sinds hij vier jaar geleden bij mij is gekomen, zijn we echt onafscheidelijk.”

Hoe draagt de gemeenschap bij aan jouw gevoel van vreugde en acceptatie van je Hindostaanse en queer identiteit?

“Op papier vind ik het concept van een gemeenschap heel belangrijk, maar persoonlijk heb ik er altijd een complexe relatie mee gehad. Binnen elke gemeenschap waar ik demografisch toebehoor, voel ik me niet helemaal thuis. Als queer persoon val je toch vaak buiten de boot binnen de Hindostaanse gemeenschap. Mijn familie accepteert mij nu en begrijpt me ook veel beter, maar toen ik net uit de kast kwam, was het wel veel moeilijker. Ook buiten mijn familie vind ik de Hindostaanse gemeenschap lastig te navigeren. Je weet gewoon niet welke Hindostanen conservatief zijn en daardoor op een ouderwetse manier naar queer identiteiten kijken. Daarnaast kom ik ook uit een gemixt gezin – mijn vader is Hindostaans en mijn moeder wit-Nederlands – wat het ook complexer maakt. Want ik val dan tussen wal en schip. Ik ben geregeld Hindostanen tegengekomen die heel puristisch kijken naar iemands afkomst en gemixte Hindostanen als ondergeschikt beschouwen.

Hetzelfde voel ik binnen de queer gemeenschap, waar witte queer mensen toch vaak in de spotlights staan. Toen ik alleen nog het woord ‘homo’ gebruikte om dat deel van mijn identiteit te omschrijven, kwam ik vooral in aanraking met de homogemeenschap en ik merkte al vrij snel hoe giftig en racistisch die kan zijn. Binnen de queer gemeenschap, een gemeenschap die breder en politieker is dan de homogemeenschap, merk ik dat ook daar witheid in de haarvaten stroomt, waardoor je er alsnog mee geconfronteerd wordt

Op allerlei manieren heb ik nooit echt het gevoel gehad geheel tot een gemeenschap te behoren. Hoewel ik strijd voor al die gemeenschappen en hun bestaan, zou ik wel meer het gevoel willen hebben dat ik erbij hoor.”

Hoe heb je uitdagingen gerelateerd aan je identiteit overwonnen en hoe heeft dit bijgedragen aan jouw gevoel van vreugde en zelfacceptatie?

“Het beeld dat mijn familie vroeger van me had, namelijk dat ik heteroseksueel was en met een vrouw zou eindigen en kinderen zou krijgen, vond ik uitdagend. Mijn ouders rekenden op kleinkinderen vanuit mij. Daar heb ik me tegen moeten verzetten, omdat ik niet voelde dat dat bij mij paste. Ik heb me ook een tijd ver van m’n familie verwijderd gevoeld, omdat ik niet wist of ze mij zouden accepteren. Wat wel het geval is, ze accepteren me zoals ik ben.

Een grotere uitdaging die ik heb overwonnen – en waar ik tegelijkertijd nog steeds mee bezig ben, en misschien altijd mee bezig zal zijn – is de uitdaging om ruimte in te nemen. Het is altijd moeilijk voor me geweest om te zeggen – om zelfs te denken: ‘Deze ruimte is voor mij’. Op zoveel manieren is me over de jaren heen aangeleerd dat ik niet te veel mag zijn; dat er geen ruimte voor mij is. Inmiddels heb ik kunnen inzien dat er voor iedereen in de wereld plek is, en dus ook voor mij. Dus ik neem ruimte in om te zijn wie ik wil zijn, hoe moeilijk het ook is en blijft om te geloven dat er inderdaad ruimte voor mij is. 

Op maatschappelijk niveau zie ik hetzelfde. Gemarginaliseerde mensen zijn heel lang onzichtbaar gemaakt. Nu verzetten ze zich daartegen en nemen ze steeds meer ruimte in, maar de onmiddellijke tegenreactie is de krampachtige reactie van machthebbende die zegt dat ze dat niet mogen. Die proberen dan alle ruimte te verorberen.

Persoonlijk blijf ik tegen mezelf zeggen: ‘Ik mag hier zijn, ik mag ruimte innemen’. Ik zeg dit ook tegen alle demonen in mijn hoofd, alle stemmen van de mensen die over de jaren heen zeiden dat ik geen ruimte mocht innemen. Die mensen zijn allang uit mijn leven verdwenen, maar ze hebben wel een blijvende indruk achtergelaten. Met watervaste stift hebben ze die narigheid op mijn hart geschreven. Daardoor blijf ik in strijd met mezelf, omdat ik het ben gaan geloven.”

Wat zou je anderen in de Hindostaanse en queer gemeenschap adviseren over het vinden van vreugde? Misschien dingen die je nog niet hebt gedaan, maar wel zou willen.

“Durf een gemeenschap op te zoeken en deze te betreden. Hoe groot mijn mond ook is en hoe groot ik mezelf ook opstel, ik voel me alsnog kwetsbaar omdat ik niet durf nieuwe gemeenschappen te betreden. Ik ben best introvert, dus ik vind het spannend om nieuwe mensen te ontmoeten. Dit is iets wat ik zelf nog wil doen, maar ik wil het anderen ook meegeven. Dan kunnen we dit samen proberen. Laten we ons niet leiden door onze angsten.

Ook is het belangrijk om in verbinding te staan met jezelf, zodat je weet wat jouw vreugde brengt. Er is zoveel vreugde te ontdekken in je leven inrichten en leven zoals jij dat wilt, in keuzes maken waar jij achterstaat. Neem de ruimte in om een kennismaking met jezelf aan te gaan. Zodat je in contact komt met jezelf en je innerlijke kompas vindt, zodat je altijd weet waar je naartoe moet op je reis.”

Het project Humans of H&Q is mogelijk door het Queer emancipatiefonds Den Haag, daarom zijn wij erg benieuwd wat jouw binding is met Den Haag.

“Omdat ik in Rotterdam woon, kom ik niet heel vaak in Den Haag. De keren dat ik er ben geweest, merkte ik een hele andere energie op: een verfrissende energie. Den Haag staat voor zoveel. De politieke hoofdstad van ons land, waar veel beleid wordt gemaakt – inmiddels ook racistisch en extreemrechts beleid – en dus het is ook één van de activistische standplaatsen, als verzet tegen beleid. Hoe we het wenden of keren, Den Haag is een belangrijke stad voor ons allemaal. Want we worden allemaal geraakt door dat beleid.”

Interview afgenomen door Arson Sadhoe

Zou je jezelf kunnen voorstellen?

Ik ben Nafiesa Rasoelbaks. Ik ben begin dit jaar 40 geworden. Ik ben geboren en getogen in Amsterdam en heb ook in Almere gewoond. Momenteel woon ik samen met mijn vriendin in Rotterdam. Van huis uit ben ik Surinaams-Hindostaans en Islamitsch opgevoed. 

Mijn voornaamwoorden zijn zij/haar. Als ik mijn seksuele geaardheid moet labelen, dan is dat queer. Maar ik ben daar verder niet zoveel mee bezig.

Wat betekent het voor jou om hindostaans en queer te zijn?

In de eerste plaats voel ik mezelf eerder Hindostaans dan queer. Deze twee aspecten van mijn identiteit zijn niet per se vergelijkbaar, omdat Hindostaans zijn voortkomt uit de cultuur waar ik vandaan kom, terwijl queer zijn meer gaat over wie ik ben in mijn doen en laten.

Ik voel me sterk verbonden met mijn Hindostaanse roots. Mijn familie, zoals bij veel Hindostanen, is groot en hecht, en ik heb een diepe liefde voor onze cultuur en de vele tradities die daarbij horen. Ik ben opgegroeid in een warme en liefdevolle omgeving, waar saamhorigheid, feestjes, gezelligheid, dansen en lekker eten een belangrijke rol spelen. Die culturele waarden draag ik altijd met me mee, en ze vormen een essentieel onderdeel van wie ik ben.

Queer zijn, daarentegen, speelt binnen mijn familie een veel kleinere rol. Het is geen vanzelfsprekend onderdeel van onze cultuur, maar het is wel iets dat persoonlijk bij mij hoort, ongeacht waar ik ben of met wie ik ben. Het is een aspect van mezelf dat ik altijd met me meedraag, net zo belangrijk, maar op een andere manier aanwezig dan mijn culturele identiteit.

Kun je een specifiek moment of ervaring delen waarin je je bijzonder vreugdevol voelde als iemand die zowel Hindostaans als queer is?

Dat moment is eigenlijk pas recent ontstaan. In de Hindostaanse cultuur zijn er heel veel mooie, maar ook moeilijke dingen. Bij mij was het altijd zo van: als je een partner hebt, is trouwen de volgende stap. Gewoon, direct trouwen. Ik heb daar een soort trauma aan overgehouden. Ik wilde sowieso niet meteen trouwen en wist ook nog helemaal niet wie ik was of wat ik wilde in het leven. Op een gegeven moment stopte mijn familie ook met vragen stellen. Het was wel duidelijk dat ik mijn eigen pad volgde.

Echte ‘queer joy’ voelde ik toen ik mijn huidige vriendin ontmoette en haar voor het eerst naar mijn familie kon meenemen. Het was de eerste keer dat ik iemand mee naar huis bracht waarvan ik zeker wist: dit is degene met wie ik mijn leven wil delen. Toen kwamen mijn cultuur en mijn queer-zijn echt samen, en dat gaf me het gevoel van de hoogste vorm van queer joy. Mijn familie was zo warm en verwelkomend naar mijn vriendin toe, niets was vreemd of ongemakkelijk. Het was allemaal heel lief. Voor mij was dat echt de grootste vreugde die je als persoon kunt ervaren.

Het was natuurlijk niet meteen makkelijk. Voor mijn moeder was het in het begin misschien wel lastig om het te zien samenkomen. Ze weet dat ik queer ben, maar zolang ik niemand mee naar huis bracht, was het nog niet helemaal ‘echt.’ Toen die confrontatie er eenmaal was, was het even moeilijk. Maar het duurde niet lang.

Heb je uitdagingen gekend gerelateerd aan je identiteit die je vervolgens overwonnen hebt?

To be honest, niet per se. Ik denk dat er andere dingen zijn geweest die hebben bijgedragen aan de moeilijkheden die ik heb gekend. Daar had mijn queer zijn niets mee te maken. Toen ik 23 was gingen mijn ouders vrij plotseling scheiden. Mijn vader was door mijn kinderogen mijn grootste held, maar die verliet ons gezin voor zijn nieuwe gezin. Mijn wereld stond op z’n kop.  Ik begon me af te vragen of ik wel gemaakt ben voor één partner; kan ik wel onvoorwaardelijke liefde geven, kan ik het volhouden? Gaat het niet gewoon altijd stuk? Dat waren gewoon moeilijkheden waarmee ik te maken heb gehad, los van het dragen van het leed dat mijn moeder en mijn broertje en uiteindelijk de familie daarmee werd aangedaan. Ik denk dat dat de dingen zijn waarmee ik heb geworsteld. Op het gebied van mijn geaardheid heb ik niet echt hardships meegemaakt waardoor ik mezelf niet accepteerde. Ik ben voor mezelf altijd heel zacht geweest.

Hoe was het dan voor jou om erachter te komen dat je queer bent? Was het iets wat je als vanzelfsprekend beschouwde, of kwam het als een verrassing of schok voor je?

Nee, het was zeker geen shock, maar het was gewoon iets waar ik mezelf in heb leren ontdekken. Ik was gewoon heel vrij naar mezelf toe. Zo van: ‘Oh oké, wat is dit dan?’ Ik heb nooit gedacht dat ik niet zo mag zijn – of maar op één gender moet vallen bijvoorbeeld.

Speelde het feit dat je in een cultuur leeft die niet altijd accepterend  is naar queer zijn een rol in hoe je jezelf ontdekte en accepteerde?

Ik ben Surinaams-Hindostaans en Islamitsch. Binnen de cultuur en religie praat je niet echt heel vrij en open naar elkaar over gevoelens of moeilijkheden waar je mee worstelt. Schaamte voert de boventoon en vooral de oudere generatie hecht hier nog te veel waarde aan. Maar gelukkig, tijden veranderen. 

Toen ik in een depressie was beland, ging ik hulp zoeken bij een therapeut om te dealen met de scheiding van mijn ouders. Daar werd ook de diagnose ADHD bij mij vastgesteld. Het was allemaal heel veel tegelijk. Door dat hele traject heb ik besloten dat ik anders wil communiceren met mijn familie. Ik wil dat er geen schaamte hoeft te zijn, dat iedereen wel worstelt met dingen en dat we daar ook ruimte voor elkaar moeten maken. Ik heb toen wel met een aantal nichtjes openlijk gepraat en aangegeven wat er allemaal bij mij speelde.

Wat zou je anderen in de Hindostaanse queer gemeenschap adviseren over het vinden van vreugde en vervulling in hun leven?

Allereerst zou ik zeggen: wees lief voor jezelf en leer jezelf te omarmen zoals je bent. Zelfacceptatie is de sleutel, zonder schaamte of excuses. Je bent wie je bent, en hoe eerder je dat volledig kunt accepteren, hoe sneller je ruimte maakt voor echte vreugde in je leven. Het is vaak een uitdaging, dat begrijp ik. Maar de waarheid is dat er altijd mensen zullen zijn, of je nu queer bent of niet, die je wel of niet zullen accepteren. Het belangrijkste is dat je jezelf accepteert – dat opent de deur naar vervulling en geluk.

Als mijn familie mij niet had geaccepteerd, had ik dat heel moeilijk gevonden. Maar het is belangrijk om iemand in je leven te hebben die je vertrouwt en bij wie je je veilig voelt. Iemand met wie je je gevoelens en je geaardheid kunt delen. Alles voor jezelf houden en die onzekerheid in stilte dragen over wel of niet geaccepteerd worden, kan ontzettend zwaar zijn. Begin daarom klein – deel je verhaal eerst met één persoon en kijk hoe je dat kunt uitbreiden.In onze cultuur speelt schaamte vaak een grote rol, en dat kan veel schade aanrichten. Maar ik denk dat onze generatie, en die na ons, die schaamte moet loslaten. We moeten leren ons niet te schamen voor wie we zijn, maar juist trots te zijn. Uiteindelijk zijn we allemaal gewoon mensen met gevoelens en onze eigen identiteit. Daar kun je niks aan veranderen – en dat hoef je ook niet.

Het project ‘Humans of H&Q’ is mogelijk door het Queer emancipatiefonds Den Haag, daarom zijn wij erg benieuwd naar wat jou binding is met Den Haag

Ik heb heel wat familie ook nog in Den Haag wonen. Dat sowieso. Maar als ik aan Den Haag denk, denk ik vaak maar aan één ding – één winkel: Islamitische Slagerij Kallan. Met mijn familie ga ik daar altijd heen om vleesworst te eten. En we kijken er altijd enorm naar uit.

Interview afgenomen door Maithili Bansie

Kun je wat over jezelf vertellen? Wie ben je en hoe identificeer je jezelf?

“Ik ben Sunny, 37 jaar oud, en ik identificeer mij als vrouw. Mijn roots zijn Hindostaans en ik draag de pronouns she/her. Ik haal vreugde uit mijn familie, chosen familie en mijn werk. Het leven is zo ontzettend kort, daarom doe ik steeds meer dingen die ík graag wil doen. Denk aan fashion, dans en kunst, daar leef ik voor. Reizen is ook echt een van mijn leefdoelen, hier ontdek ik mezelf steeds op een andere manier en verrijk ik mezelf met culturen over de hele wereld.” 

Wat betekent joy (vreugde) voor jou als Hindostaans en queer persoon?

“Als ik aan joy denk, dan denk ik meteen aan kleur. Als Hindostaans persoon is alles om ons heen gevuld met kleur: onze kruiden, kleding en cultuur. Joy is voor mij als muziek vol met ritme en emoties. Soms hoog en hysteries, soms laag en dramatisch. Het is een mix van ervaringen. Die variatie is wat het voor mij zo speciaal maakt.”

Hoe speelt je werk in de zorg een rol in jouw vreugde?

“Mijn werk in de zorg geeft mij een voldaan gevoel dat ik nooit eerder heb mogen ervaren. Ik mag het leven van mensen met een handicap mooier maken, en dat geeft me enorm veel energie en liefde. Het is het mooiste wat ik mezelf cadeau heb gedaan—iets doen wat niet alleen positief is voor anderen, maar ook voor mijzelf.”

Hoe ervaar je vreugde in relatie tot je queer identiteit en Hindostaanse achtergrond?

“Het is belangrijk dat Hindostaanse queer zichtbaarder worden. Ik heb zelf queer mensen binnen de Hindostaanse gemeenschap gemist in mijn ontwikkeling. Ik had graag mijn ervaringen willen delen met mensen die ik niet veel hoefde uit te leggen, maar me begrepen op basis van culturele botsingen. De herkenning die ik graag had willen zien, die was er niet. Daarom wil ik mij in de toekomst meer gaan inzetten voor de nieuwe generatie, maar ook voor de mensen die vastlopen met zichzelf. Maar om dat te kunnen doen, moet ik natuurlijk vanaf beneden beginnen.”

Kun je een specifiek moment noemen waarin je echte joy ervaarde als Hindostaans en queer persoon?

“Dat was op de bruiloft van mijn nichtje. I was feeling myself in een Indiase jurk vol glitters voor het eerst in mijn leven. Iets wat ik voorheen al jaren wegstopte, Hindostaans zijn. Ik schaamde me ervoor, tot ik mijzelf in de spiegel aankeek in de Indiase jurk en mezelf vanaf dat moment wist te accepteren zoals ik ben.”

Welke rol speelt je familie in jouw vreugde?

“Voor mij is familie mijn grootste geluk. Mijn grootste joy. Bij mijn familie thuis voel ik me geen queer persoon, ik voel me gewoon mezelf. Ze accepteren me volledig voor wie ik ben, en dat is een enorme bron van vreugde voor mij.”

“Je eigen geluk ligt bij jezelf en niet bij een ander. Daarom is het belangrijk om ervoor te kiezen in omgevingen te zijn waar je geliefd en gezien wordt voor wie je echt bent. Als ik ervoor blijf kiezen om in een bepaalde groep te blijven zitten, waarvan ik weet dat ik niet wordt gerespecteerd, besluit ik daar ook niet meer te komen. Why do I waste my energy, when there are so many places to be loved.”

Je hebt het ook gehad over het concept van ‘embodiment’ en ‘being Desi’. Kun je daar wat meer over vertellen?

“Als ik ergens loop, dan voel ik mij een magische godin. Because I know I’m a goddess. “Being Desi, dat is wie wij zijn. We hebben zo’n rijke geschiedenis, en als je je daarin verdiept ontdek je hoe krachtig en magisch we zijn. Wij zijn overal, en ik voel die ‘Desi power’ door mij stromen.”

 Welk advies zou je willen geven aan anderen in de Hindostaanse en queer gemeenschap over het vinden van vreugde en vervulling?

“Ga altijd het gesprek aan en geef de mensen waarvan jij liefde wilt ontvangen de kans om je te begrijpen. Vul het nooit in voor een ander. Hoe weet je wat hun reactie zal zijn als je het gesprek niet eens aangaat? Je eigen geluk kiezen gaat samen met het maken van moeilijke keuzes. Soms hoort daar ook bij het los moeten laten van mensen die jij zelf heel dichtbij hebt geplaatst. Verspil geen energie aan mensen die jou niet willen zien voor wie je bent, hell no! Het leven is veel te kort en je moet er alles uit kunnen halen. Alles! Als je de keuze hebt om jou leven in te vullen met joy en liefde, doe het. In alle gevallen moet veiligheid boven elke keuze staan die je maakt. Je veilig voelen, betekent jezelf kunnen zijn zonder achterom te hoeven kijken.”

Interview afgenomen door Ashwin Ramadhin

Kun je jezelf introduceren en iets vertellen over je identiteit?

‘Ik ben trans non-binair, wat voor mij betekent dat ik me niet identificeer als man of vrouw. Wat ik precies ben, weet ik niet zo goed, maar in ieder geval val ik buiten de traditionele hokjes. Ik ben 32 jaar oud, partner van David, en ouder en baba van Ravi, die 2,5 jaar oud is. Mijn voornaamwoorden die/diens. Ik heb tweeënhalf jaar in Den Haag gewoond en werk er nog steeds. Mijn favoriete plek in Den Haag is het strand, vooral Scheveningen en Kijkduin, waar ik vaak ging wandelen om mijn hoofd leeg te maken en te genieten van de rust en de zee. Den Haag heeft echt een speciale plek in mijn hart.

Hoe ervaar jij vreugde als Hindostaan en queer persoon?

‘Mijn vreugde, of “queer joy,” komt vooral voort uit de manier waarop ik rituelen en mijn verbinding met mijn voorouders in mijn leven integreer. Het ouderschap is een groot deel van mijn vreugde. Ik heb het geluk gehad mijn eigen kind te dragen en dat is iets waar ik dagelijks vreugde uit haal. Daarnaast voel ik me heel verbonden met mijn Hindostaanse roots en probeer ik deze tradities door te geven aan mijn kind’.

Hoe ben je in contact gekomen met je Hindostaanse roots?

‘Hoewel ik christelijk ben opgevoed, ben ik na mijn coming-out heel erg op zoek gegaan naar mijn Hindostaanse identiteit. Het vieren van Hindoeïstische feestdagen zoals Diwali en Holi is nu belangrijk voor me. Ook ben ik meer in de spirituele kant van mijn Hindostaanse achtergrond gedoken, vooral in het eren van mijn voorouders. Dit helpt me om een diepere verbinding met mijn afkomst te voelen’.

Kun je een specifiek moment benoemen waarin je vreugde ervaarde door je Hindostaanse rituelen?

‘Tijdens mijn zwangerschap hebben we een vruchtbaarheidsritueel gedaan omdat ik niet zwanger werd. We schreven brieven aan onze voorouders en aan de ziel die nog moest komen. Eén brief verbrandden we en de andere gaven we mee aan de zee. Het was een manier om mijn Hindostaanse tradities te verweven in ons leven en om de steun van onze voorouders te vragen’.

Hoe hebben de uitdagingen die je hebt overwonnen bijgedragen aan je gevoel van vreugde?

‘De grootste vreugde vind ik in het feit dat alles waar ik doorheen ben gegaan, nu iets positiefs kan brengen voor de volgende generatie. Ik deel mijn leven grotendeels via Instagram, zodat anderen kunnen zien dat het mogelijk is om jezelf te zijn. Ook heb ik rechtszaken gevoerd, zoals voor het krijgen van een ‘X’ in het paspoort, om de weg te banen voor anderen. Dat geeft me veel vreugde, vooral wanneer ik hoor dat ik anderen heb kunnen helpen’.

Wat zou je aan anderen in de Hindostaanse en queer gemeenschap willen meegeven?

‘Ik zou zeggen, ga op zoek naar waar je vandaan komt en hoe je dat een plek kunt geven in je leven. Het is ook belangrijk om een gemeenschap te vinden en verbinding te maken met anderen die dezelfde reis maken als jij. Je kunt veel leren van degenen die verder zijn, en zelf ook anderen helpen’.

Kun je iets vertellen over je werk en hoe je daar een verschil maakt?

‘Ik werk als beleidsadviseur diversiteit en inclusie bij het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Op de werkvloer probeer ik heel erg een space te maken die inclusief is voor iedereen en ook dat zelf uit te dragen. We werken bijvoorbeeld aan een meerjarenplan om ervoor te zorgen dat ook LHBTQ+ en cultureel diverse personen kunnen doorstromen naar hogere functies’.

Wil je nog iets toevoegen?

‘Ik wil vooral benadrukken hoe belangrijk het is om te weten waar je vandaan komt en hoe je dat een plek kunt geven in je leven. Het is iets moois om de lijn van je voorouders door te zetten, of dat nu met kinderen is of op een andere manier. Daarnaast zou ik zeggen, zoek een community waar je je verbonden voelt. Je kunt je optrekken aan mensen die verder zijn dan jij, en zelf ook anderen helpen om zich aan jou op te trekken. Dat geeft niet alleen hen, maar ook jou heel veel vreugde. In mijn werk probeer ik ook altijd een veilige ruimte te creëren voor anderen, zodat iedereen zich gezien en gehoord voelt. Dat is iets wat ik iedereen zou willen meegeven: creëer safe spaces waar je kunt, voor jezelf en voor anderen.

Afsluiting

Ryan’s verhaal laat zien hoe belangrijk het is om trouw te blijven aan jezelf en je wortels te omarmen. Door diens ervaringen en inzichten te delen, inspireert die anderen in de Hindostaanse en queer gemeenschap om ook hun eigen pad te vinden, vreugde te ontdekken in hun unieke reis, en veilige ruimtes te creëren waar iedereen zichzelf kan zijn.

Interview afgenomen door: Ashwin Ramadhin

Kun je je zelf kort voorstellen?

Mijn naam is Lionel Jokhoe (hij/hem). Ik ben 73  jaar en gepensioneerd. Ik heb 38 jaar bij Parnassia gewerkt, wat vroeger RIAGG heette. Later heb ik daarnaast mijn eigen praktijk gehad als psychotherapeut. De belangrijkste mensen in mijn leven zijn mijn partner Bert met wie ik 47 jaar samen leef, mijn broer en mijn zussen. Dat zijn de mensen waar ik mij direct mee verbonden voel. Mijn beide ouders zijn helaas al overleden. Ik was in 1980 een van de eerste mensen die met zwarte homo’s aan de slag is gegaan. Daarbij ben ik de mede oprichter van de SUHO, de eerste zwarte homo organisatie in Nederland en Europa. SUHO staat voor Surinaamse Homofielen Vereniging.


Kun je een specifiek moment of ervaring delen waarin je je bijzonder vreugdevol voelde als iemand die zowel Hindoestaans als queer is?

Twee jaar geleden ben ik naar een voorlichtingsbijeenkomst geweest, die werd georganiseerd door stichting VOBIS, met als thema queerness. Aan het eind van de bijeenkomst werd ik door de voorzitter naar voren geroepen. Het overviel mij even, want ik had nog nooit in mijn leven mijn coming-out verhaal verteld aan zo een groep van bijna 40 Hindostanen. Aan het eind van mijn verhaal kreeg ik een staande ovatie van het publiek. Op een bepaalde manier heeft die ervaring mij gesterkt. De reacties van de mensen uit het publiek die dag, heeft mij zoveel vreugde gebracht. Ik voelde dat we als Hindostaanse gemeenschap vooruit gaan. Als ik over dat moment praat krijg ik nog steeds kippenvel.

Wat zijn de belangrijkste bronnen van vreugde in je leven als Hindoestaans en queer persoon?

De oprichting van stichting Hindostaans & Queer is een grote bron van vreugde in mijn leven. Ik heb mijzelf altijd zoveel mogelijk gedistantieerd van mijn Hindostaanse identiteit, omdat ik er, door de vijandige vooroordelen en houding vanuit de cultuur en religies, bang voor was. Stichting Hindostaans & Queer laat zien dat er vooruitgang is en dat er aandacht is op een manier waarvan ik denk: dat had ik ook wel willen doen. Ik ben trots op het werk dat jullie doen!

Hoe draagt de gemeenschap bij aan jouw gevoel van vreugde en acceptatie van je Hindoestaanse en queer identiteit?

Ik heb behoorlijk wat afstand genomen van mijn Hindostaanse identiteit. Doordat ik heb gekozen om homo te zijn in Nederland, ben ik een stukje beroofd van mijn Surinaams – Hindostaanse identiteit. Dat maakt het voor mij lastig om weer een stap terug te doen, om te kijken wat ik mis. Ik voel mij nu heel gelukkig, zonder dat te moeten ophangen aan een stukje identiteit. Ik voel mij een wereldburger, ik ben wie ik ben BASTA! Gelukkig zijn er positieve ontwikkelingen binnen de Hindostaanse cultuur en religies te bespeuren, bijvoorbeeld de filmindustrie en internet.

Wat zou je anderen in de Hindoestaanse en queer gemeenschap adviseren over het vinden van vreugde en vervulling in hun leven?

Binnen de Hindostaanse cultuur was er eeuwen geleden veel meer bekend over queerness en met name gender. Die informatie en kennis moeten we koesteren en misschien wat meer naar voren brengen. Door kolonialisme zijn deze elementen uit onze eigen cultuur weg gemoffeld. Het brengt mij vreugde dat jullie hier op de website informatie over delen. Mijn advies voor de jeugd is: probeer meer samen te werken en te verbinden met andere queer organisaties van kleur. Het is goed dat iedereen zijn eigen identiteit heeft en dat daar aandacht voor is, maar uiteindelijk hebben we hetzelfde doel. Daarom spreek ik van ‘mensualiteit’ en ‘mensueel-zijn’ en van LHH(van hetero)BTIQ enz om de totaliteit van de gelijkwaardigheid te benadrukken!


Het project Humans of H&Q is mogelijk door het Queer emancipatiefonds Den Haag, daarom zijn wij erg benieuwd wat jou binding is met Den Haag

Ik heb altijd in Den Haag gewoond en gewerkt. Momenteel woon ik in Rijswijk, dat is een aangrenzende gemeente van Den Haag.

Interview afgenomen door Wedica Premchand