Auteur: Hindostaans & Queer

Zou je jezelf kunnen voorstellen?

Ik ben Nazrina Rodjan (zij/haar), 34 jaar en ik ben geboren en getogen in Rotterdam. Ik ben een queer Hindostaans-Surinaamse kunstenaar die zich richt op thema’s zoals migratie, diaspora en de representatie van gemarginaliseerde verhalen, door middel van o.a. illustraties, schilderijen en animaties.

Mijn werk komt vaak voort uit persoonlijke ervaringen, familiegeschiedenis en verhalen uit de gemeenschappen waar ik me in bevind. Hierdoor komen LHBTI-thema’s, de Surinaamse cultuur en Hindostaanse geschiedenis ook veel aan bod. Om een voorbeeld te geven, in 2021 publiceerde ik, samen met Skye Naomi Grant, het boek Queer in het Licht, waarin Nederlandse queer rolmodellen van kleur worden belicht. Daarnaast heb ik recent een nieuw sprookjesboek geïllustreerd waarin een Surinaamse twist wordt gegeven aan het klassieke verhaal van Roodkapje. Mijn werk, net zoals mijn identiteit, is een combinatie van de verhalen die horen bij mijn afkomst en de vrijheden waar ik over droom als queer persoon.

Wat betekent het voor jou om Hindostaans en queer te zijn?

Voor mij betekent Hindostaans en queer zijn dat ik vanuit een uniek perspectief naar zowel de Hindostaanse als de Nederlandse cultuur kan kijken. Queer zijn en Hindostaans zijn worden vaak als tegenstrijdige identiteiten gezien, waarbij queer zijn vaak wordt afgeschilderd als iets ‘Westers’. Maar voor mij vullen deze identiteiten elkaar juist aan. Door beide te omarmen, kan ik ruimte creëren om mijn eigen invulling te geven aan deze identiteiten.

Veel queer ruimtes — zoals uitgaansplekken en grote evenementen zoals Amsterdam Pride — zijn niet altijd toegankelijk of comfortabel vanwege een derde identiteit die er bij mij komt kijken, namelijk autistisch zijn. Deze omgevingen zijn vaak luid, druk en overweldigend, en toen ik net uit de kast kwam was er ook veel minder zichtbaarheid voor queer mensen van kleur, waardoor ik me niet altijd thuis voelde in de Nederlandse queer gemeenschap. Daardoor heb ik geleerd om mijn eigen ruimtes te creëren en verbindingen te zoeken op manieren die voor mij werken. Ik ben bijvoorbeeld een aantal jaar actief geweest in community building bij The Hang-Out 070 in Den Haag. Het idee was een ruimte te bieden voor queer jongeren van kleur, waar ze in een huiskamersetting samen konden komen om films te kijken, boeken te lezen, spelletjes te spelen, en ook ideeën te bespreken over hoe de maatschappij verbeterd kan worden.

Mijn queer zijn laat me ook toe om vanuit een andere lens naar de Hindostaanse cultuur te kijken. Het maakt zaken die binnen deze gemeenschap als normaal worden gezien minder vanzelfsprekend voor mij. Ik kan bijvoorbeeld niet rekenen op alle familieleden die op komen dagen bij mijn bruiloft. De sociale steun die voor een getrouwd heterokoppel vaak vanzelfsprekend is — daar kan ik niet op rekenen. Maar daardoor heeft mijn kijk op hoe ik mijn leven in wil vullen ook een hele andere draai gekregen. Ik ben trots op verschillende aspecten van mijn Hindostaanse cultuur, geschiedenis en identiteit. Om mijn queer zijn volledig te kunnen omarmen, moet ik me wel losmaken van aspecten van de Hindostaanse cultuur die ik als onderdrukkend ervaar. Gelukkig blijft er daarna ook zoveel moois over van de cultuur om te omarmen.

Je bent een kunstenaar en noemde net dat LHBTI-onderwerpen een rol spelen in jouw werk. Hoe verhouden jouw queer identiteit, Hindostaans zijn en de combinatie van beide zich tot de thema’s die je in je kunst verkent?

Mijn queer en Hindostaanse identiteit zijn diep verbonden met mijn kunstenaarschap, net zoals de persoonlijke beleving van elk ander kunstenaar altijd invloed heeft op het werk dat ontstaat.

Als Hindostaanse kunstenaar heb ik altijd de noodzaak gevoeld om het verhaal van mijn voorouders, die deel uitmaakten van de Indiase diaspora en het koloniale systeem van contractarbeid, te belichten. Een van mijn recente projecten is een serie van olieverfschilderijen getiteld ‘Kala Pani: 1873-2023’, waarin ik de portretten van Indiase contractarbeiders uitvergroot op canvassen en daarmee bijna letterlijk een vergrootglas leg op de onderbelichte ervaringen van vrouwen op de plantages.

Als queer kunstenaar was het voor mij vanzelfsprekend om ook na te denken over de rol van queerness in deze geschiedenis. Hoe zou het leven van een queer contractarbeider eruit hebben gezien? Zijn er sporen van te vinden op deze foto’s? Zulke vragen leiden me tot een andere interpretatie van portretten waarbij er vaak een aanname heerst dat het hier gaat om ‘beste vriendinnen’ of ‘zussen’.

In mijn werk probeer ik het Hindostaans en queer zijn zo vanzelfsprekend mogelijk te laten lijken. Een voorbeeld hiervan is mijn kunstwerk ‘Bajaar’, waarin twee verkoopsters op een markt in India te zien zijn die hun gevoelens voor elkaar openlijk tonen met een kus. Niemand op de hele plaat kijkt naar ze, omdat het in de wereld van deze tekening zo normaal is. We zijn in de echte wereld nog lang niet zover, maar ik zie het als mijn taak om als kunstenaar beelden te creëren van waar we als maatschappij naartoe zouden kunnen gaan — een toekomstbeeld waar iedereen als gelijkwaardig wordt behandeld en gezien.

Nog een voorbeeld hiervan is mijn kunstwerk ‘Kissing Brides’. Ik dacht aan hoe groot de invloed van Bollywood eigenlijk is in hoe wij denken over relaties en trouwen binnen de Hindostaanse gemeenschap, en het gebrek aan queer representatie hierin. De manier waarop er gereageerd werd op mijn eigen huwelijk binnen mijn familie heeft ertoe geleid dat ik ‘Kissing Brides’ schilderde. Ik voelde me niet gelijkwaardig behandeld en wilde daarom, vooral voor mezelf, een wereld schetsen waarin dat wel zo was. Het is het eerste werk van mij waarin ik ‘queer joy’ centraal zet.

Wat ik heb gemerkt is dat deze beelden andere queer mensen van Hindostaanse of Zuid-Aziatische afkomst diep kunnen raken. Tot op heden waren er niet zoveel beelden waar wij ons in konden herkennen en de kracht van zulke kunstwerken is dat ze het idee van Hindostaans & queer zijn helpen normaliseren. Hoe meer er van zulke beelden bijkomen en hoe wijder ze worden verspreid, hoe meer mensen het zien en beseffen dat queer zijn in de Hindostaanse gemeenschap er gewoon bij hoort.

Wat zijn de belangrijkste bronnen van vreugde in je leven als Hindostaans en queer persoon?

Ik vind vreugde in de kruispunten van mijn identiteiten. Het vinden van mensen die mijn ervaringen begrijpen geeft me altijd een gevoel van verbondenheid en thuiskomen. Ook is het maken van kunst een hele belangrijke bron van vreugde voor mij. Dat zou ik misschien wel op nummer één zetten. Tekenen en het creëren van werelden heeft me op een bepaalde manier altijd gered in situaties waar ik als autistisch kindje in het reguliere schoolsysteem niet altijd even goed tegen kon. Kunst geeft me ook de mogelijkheid om de wereld op een manier weer te geven die hoop geeft voor de toekomst, en ook daar haal ik veel voldoening en vreugde uit. Daarnaast vind ik vreugde in Hindostaanse tradities en het vieren van culturele en religieuze festivals, vooral wanneer ik ze kan herinterpreteren en er een queer draai aan kan geven. Zo maak ik ruimte voor mezelf in de cultuur waar ik met al mijn queer zijn thuishoor.

Heb je uitdagingen gekend gerelateerd aan je queer identiteit?

Ja, ondanks de relatief positieve reactie van mijn ouders en zussen, heerst er binnen de Hindostaanse gemeenschap de gedachte van manai ka boli (wat zullen mensen zeggen), wat queer zijn vaak tot een taboe maakt. Hierdoor is het volledig uit de kast komen bij de rest van mijn familie lastig. Maar ook buiten de Hindostaanse gemeenschap, in de Nederlandse cultuur, zijn er nog steeds vooroordelen en momenten van afwijzing. Nederland wordt vaak gezien als een tolerant land, maar dat betekent niet dat LHBTI-mensen overal geaccepteerd worden. Voor sommige mensen blijft queer zijn iets wat niet binnen het ‘normale’ plaatje past, en dat heb ik op subtiele manieren, maar ook heel openlijk zelf ervaren.

Wat zou je anderen in de Hindostaanse queer gemeenschap adviseren?

Zoek steun bij mensen die je accepteren voor wie je bent, ook als dat niet altijd binnen je directe omgeving of familie is. Zoek gemeenschappen op waar je je begrepen voelt en waar je mensen vindt met soortgelijke ervaringen als jij. Laat je leven niet bepalen door het idee van wat andere mensen zullen vinden. Je hoeft niet altijd in traditionele ruimtes zoals bars of festivals aansluiting te vinden als dat niet voor jou werkt. Er zijn verschillende initiatieven die een veilige en vertrouwde ruimte bieden voor queer mensen van kleur. Vind of creëer die plekken waar je jezelf kunt zijn. Geef jezelf de ruimte en tijd om je eigen weg te vinden.

Het project ‘Humans of HQ’ is mogelijk door het Queer emancipatiefonds Den Haag, daarom zijn wij erg benieuwd naar wat jouw binding is met Den Haag.

Ik was van 2017 tot 2019 actief betrokken bij het organiseren van community events bij The Hang-Out 070. Hierdoor was ik bijna elke week in Den Haag en heb ik binding met de queer gemeenschap in deze stad.

Interview afgenomen door Maithili Bansie

Kan je jezelf voorstellen? 

Mijn naam is Riyaz van Wegberg, ik ben 30 jaar en voormalig coördinator van de LGBT-organisatie The Hang-out 070. Ik ben al heel lang betrokken bij queer organizing in Den Haag. Ik heb hier ook gestudeerd en ben eigenlijk mijn hele leven hier opgegroeid — wel aan de kant van het veen, niet van het zand. 

Ik ben eigenlijk eerst uit de kast gekomen als gay. In het begin dacht ik dat ik biseksueel was, in een soort valse hoop dat het misschien nog zou veranderen. Maar uiteindelijk had ik een lange periode dat ik mezelf heel standvastig met gay identificeerde. Pas later begon ik me eigenlijk veel meer met panseksueel te identificeren.

Wat betekent het voor jou om zowel Hindostaans als queer te zijn?

Voor een lange tijd heb ik me eigenlijk niet zo Hindostaans gevoeld, omdat mijn verbinding met die cultuur voornamelijk te maken had met mijn Moksi meti-achtergrond (gemengde achtergrond): mijn Nederlandse achternaam, mijn Hindostaanse moeder, mijn Moksi meti-vader, en de Chinezen en Creolen die ook onderdeel van de familie zijn. Mijn afkomst is heel erg gemengd, waardoor ik voor mezelf niet kon plaatsen hoe ik deze afkomst moest ervaren. Er is heel veel van mijn cultuur wat ik niet kon meemaken omdat ik daar geen toegang tot had. Van mijn ouders mocht ik bijvoorbeeld geen Sranantongo leren, en Hindostaans was me ook nooit aangeleerd. Daardoor was ik mijn identiteit een beetje zelf aan het invullen. 

Wat ik zie in de zwarte gemeenschap is dat er echt sprake is van verbondenheid, omdat mensen herkenning in elkaar vinden. Dat ervaarde ik niet in de Hindostaanse gemeenschap omdat ik niet zoveel andere Hindostanen, en laat staan Hindostaanse queer mensen, in mijn leven had. Op een gegeven moment realiseerde ik me dat ik naar deze identiteit op zoek was, en na verloop van tijd werd dit steeds sterker. Ik ontdekte hoe weinig invulling ik aan mijn Hindostaanse achtergrond had gegeven. Ik begon op een gegeven moment die verbondenheid te voelen via de recepten en gerechten die ik van mijn familie heb meegekregen.

Met Hindostaanse & Queer is er een enorm sterke verbinding ontstaan. De stichting heeft me doen beseffen dat deze twee kanten van mijn identiteit met elkaar kunnen samengaan. Ik heb een hindoe-islamitische achtergrond en merk dat de meeste Hindostanen om me heen een meer traditionele hindoeïstische achtergrond hebben. Maar doordat ik toen, bij events, geïntroduceerd werd tot mensen die ook gemixt zijn, die wat meer op mij leken, zag ik dat ik ook ruimte mag innemen in deze gemeenschap. Hindostaans & Queer vormde een soort ankerpunt voor mij, een startpunt om verder te kunnen ontdekken. Dat heb je denk ik als mens nodig: een ankerpunt van waaruit je verder kan groeien. Ik kon toen erkennen dat ik Hindostaans ben, maar ook gemixt en queer. De queer Holi-viering die Hindostaans & Queer met The Hang-out 070 organiseerde vind ik een heel mooi voorbeeld; dat was voor mij een kans om mijn Hindostaanse kant te ontdekken en tegelijkertijd die verbinding met de queer gemeenschap te maken. Er is zo’n intrinsiek begrip tussen ons, ook al hebben we verschillende achtergronden. Dat gaf me echt het gevoel van thuiskomen.

Op welke manier ervaar jij vreugde als Hindostaanse queer persoon?

Heel veel joy komt voort uit lange overnachtingen — ik heb wel eens in The Hang-out geslapen na een leuk feestje. Of bijvoorbeeld de lange gesprekken met mensen, vaak over de meest uiteenlopende onderwerpen; gesprekken die over niks gingen. Maar ook samen de console pakken en via de beamer gamen. Na al het vergaderen en organiseren bleven die momenten echt hangen en gaf dat me veel plezier.

Ik probeer de zwaardere tijden te vervagen, zodat de mooie momenten blijven. Het queer zijn heeft me een gemeenschap geboden. Het is niet alleen een identiteit; het is ook activisme. Het stopt niet bij het feit dat je queer bent — vooral voorbij de queerness kijken, en verbinding maken met anderen, dat kan ik waarderen. Al helemaal wanneer het aankomt op de Hindostaanse queers, we hebben zo weinig gekeken naar onze eigen identiteit en naar hoe we dat vormgeven. Ik vind dat heel erg exciting, dat we dat nu eindelijk aan het doen zijn.

Ik wil later geen kinderen, maar als ik queer children heb — like, weggerende twintigjarigen, terwijl ik veertig ben of zo — dan zou ik ze willen geruststellen: ‘Het komt echt wel goed; vroeger strooiden we samen met poeder in de tuin!’ Dat we die gemeenschap gecreëerd hebben in Den Haag, dat we zoveel invloed hebben, dat geeft me immense joy. Dat stukje joy is voor mij ook wel altijd verbonden aan trots: ik ben trots op hoeveel we bereikt hebben, zoals het organiseren van Pride. Maar ook de rijkwijdte die Hindostaans en Queer nu heeft geeft mij vreugde.

Hoe heeft jouw begrip van queer zijn zich ontwikkeld door de jaren heen? Heb je uitdagingen gekend gerelateerd aan je identiteit?

Ik dacht vroeger wel van: oké, ik moet visibly queer — vrouwelijk — naar buiten kunnen gaan. Je kwam eigenlijk uit de kast en vanuit daar bouwde je verder, maar het ging toen veel minder om dat stukje identiteit en meer om je manier van leven en hoe je tegen dingen aankijkt. Nu is dat niet zo. Ik ervaar nu een soort vrede — ik heb de skills gevonden om te overleven en om dit ook aan andere queers door te geven. Vroeger was het meer naar mezelf gericht, naar hoe ik naar queerness keek. Nu wil ik er voor anderen zijn, voor de gemeenschap, zodat iedereen iets heeft om aan vast te houden, en dat je mensen hebt die voor je klaarstaan en ervoor zorgen dat dit ons nooit wordt afgenomen.

Is er iets dat je andere Hindoestaanse queer mensen zou adviseren in het vinden van vreugde en vervulling in hun leven?

Ik zou anderen adviseren om andere Hindostaanse queers op te zoeken. Ga naar queer evenementen, ook al heb je angst. Ga gewoon. Neem contact op met de organisatoren als je alleen en nerveus bent. Probeer mensen van kleur te ontmoeten en stel je open voor nieuwe verbindingen. 

Denk aan de rol van organisatoren of mensen die sociale situaties creëren, zoals bij feestjes: ze zouden blij zijn met de energie die je meebrengt. Als je jezelf de opdracht geeft om positieve energie door te geven, ga je nadenken over wat je deelt en waar je je energie in steekt. Zet je die energie in om je carrière zo stabiel mogelijk te maken en de typische, natte Hindostaanse droom van huisje, beestje en een afbetaalde hypotheek te vervullen? Of gaat het je vooral om de mensen om je heen, die er voor je zullen zijn? 

Ik adviseer jongeren om naar kleine evenementen te gaan waar je echte connecties kunt maken, vooral met mensen in je buurt. Ik begrijp dat veel jongeren zich terughoudend voelen, maar uiteindelijk draait het om het ontmoeten van mensen en het creëren van een netwerk van steun en liefde.

Het project ‘Humans of H&Q’ is mogelijk door het Queer emancipatiefonds Den Haag, daarom zijn wij erg benieuwd naar wat jouw binding is met Den Haag

Ik ben hier geplukt en gegroeid; ik woon al heel mijn leven hier. Ik kan heel erg waarderen wat ik hier heb: mijn vrienden — mijn mensen. Mijn wortels zijn hier zo geslagen, dat ik mezelf nergens anders meer naartoe zie gaan; ik weet wat ik aan de stad heb. 

Iemand van het kunstenaarscollectief van The Hang-out heeft mooi verwoord hoe ik mij voel in relatie tot Den Haag: sommige mensen blijven hier lang en zijn als een stevige boom waar vogeltjes op kunnen neerstrijken en vervolgens weer verder kunnen vliegen. Zo zie ik mezelf voor de stad Den Haag. Ik hoop een lange tijd een van die pilaren te zijn voor mensen die op zoek zijn naar andere queers, naar verbinding, of gewoon iemand om mee te praten. Ik wil in deze stad altijd een van die bomen zijn, samen met anderen die genieten van het samen overleven — die genieten van deze mooie band.

Interview afgenomen door Maithili Bansie

Hi Jeanette! Kan je jezelf voorstellen?

“Ik ben Jeanette Chedda (40, zij/haar), geboren en getogen in Den Haag en woon nu al 16 jaar in Delft. Van beroep ben ik spreker en redacteur. Mijn werk als spreker gaat vooral over de rechten van mensen met een handicap. Ik focus ik me hier ook op de intersecties van huidskleur en seksualiteit. Daarnaast ook op representatie en het VN-verdrag Handicap. Maar vooral die intersecties zijn voor mij belangrijk, we leven in een wit land en dat betekent ook dat er veel witte mensen die gehandicapt zijn aan het woord komen en mensen van kleur vaak niet aan het woord worden gelaten. Wij bestaan ook. Ik ben een vrouw, die zichtbaar gehandicapt is, en van kleur. Dat betekent wat voor je positie in de maatschappij. Mensen zijn zich daar niet echt van bewust. Validisme is discriminatie van mensen met een handicap. Afhankelijk van de intersecties van je identiteit wordt het allemaal ook ingewikkelder.

Ik ben een Hindostaanse Moslima. Ik ben in Nederland geboren, maar mijn ouders in Suriname, en onze voorouders in India. Ik ben mijn identiteit als Hindostaanse Moslima ook steeds meer gaan vieren en omarmen. Ik uit het ook in hoe en wie ik ben. Ik hou echt van fashion, make-up en haar en vind het ook echt fijn om me op die manier uit te drukken.

Mijn queer identiteit, is voor mij nog heel erg nieuw. Ongeveer drie jaar geleden was ik voor het eerst verliefd geworden op een vrouw. Ik ben het eigenlijk allemaal nog een beetje aan het ontdekken. Ik weet nog niet hoe ik val binnen de queer community. Ik ben nog aan het begin van m’n zoektocht, het is heel spannend.”

Kun je een specifiek moment of ervaring delen waarin je je bijzonder vreugdevol voelde als iemand die zowel Hindostaans als queer is?

“Eigenlijk altijd als ik me traditioneel kleed. Ik koppel dit niet echt aan queer zijn, omdat ik echt nog aan het begin van m’n zoektocht zit. Ik bevind me eigenlijk ook niet in spaces die queer zijn, laat staan queer spaces van kleur. Ik ben nog zoekende. Ik heb nog nooit een plek gevonden waar ik met alles van mezelf kan zijn. Die plek moet ik nog vinden.”

Wat zijn andere bronnen van vreugde in je leven?

“Ik hou echt van eten. Toen ik laatst op vakantie was naar Dubai, heb ik heel veel Indiaas eten gegeten. Ik ben dat echt gaan waarderen. Eten is echt love en joy voor mij. 
Daarnaast, wat ik al zei, ik hou gewoon van traditionele kleding. Ik vind het zo mooi, de kleuren. Het past gewoon bij wie ik van binnen ben. Ik maak mezelf altijd wel heel erg klein, ik kan nooit echt m’n hele persoonlijkheid zijn. Ik uit het wat meer in hoe ik eruitzie. Ik kan meer van m’n persoonlijkheid laten zien door hoe ik eruitzie. Als je in een wereld leeft waar je onzichtbaar bent, ik ben natuurlijk niet onzichtbaar, maar ik voel me niet gehoord en gezien. Ik word heel vaak genegeerd. Dus ik uit me echt, door mijn uiterlijk. Er zitten zoveel symbolen in m’n uiterlijk, het draagt uit wie ik ben. Het gaat ook heel natuurlijk, ik doe gewoon wat ik voel.”

Hoe draagt je gemeenschap bij aan je gevoel van geluk?

“Ik ben heel erg blij met Masala Movement. Ik ben daar zoveel toffe mensen door ontmoet. Daarnaast ook Feminist againts Ableism, het is een groep van gehandicapte feministen. Maar ik merk wel dat ik binnen de gemeenschappen nog niet helemaal mezelf kan zijn. Dat kan ik momenteel nergens in de wereld. De plek waar ik wel het dichtste bij mezelf heb kunnen komen, is toen ik een reis naar Egypte had gemaakt. Ik voelde me daar zo welkom, gezien en gehoord.”

Hoe heb je uitdagingen gerelateerd aan je identiteit overwonnen en hoe heeft dit bijgedragen aan jouw gevoel van vreugde en zelfacceptatie?

“De acceptatie van mezelf is echt een life long lesson. Ik ben eigenlijk geprogrammeerd om mezelf te haten om het feit dat ik vrouw ben, van kleur ben en gehandicapt ben. Het is moeilijk om dat te ontleren. Ik heb wel stappen gemaakt de afgelopen 10 jaar, maar ik heb echt nog wel werk te doen. Het is gewoon moeilijk want je probeert jezelf te helen, maar je wordt ook beschadigt.”

Wat zou je anderen in de Hindostaanse en queer gemeenschap adviseren over het vinden van vreugde? Misschien dingen die je nog niet hebt gedaan, maar wel zou willen.

“Zet jezelf op nummer één voordat je de hele wereld gaat redden. Denk goed na over wie je bent en waar je naartoe wilt. En zet langzaam die stappen. Ik geloof dat als je goed voor jezelf zorgt de rest ook wel vanzelf gaat. Dat betekent niet dat je niets voor andere kunt doen. Maar let goed op jezelf.”

Interview afgelegd door Arson Sadhoe

Hi Eren! Kun je jezelf voorstellen?

Hi Ik ben Eren, 23 jaar en mijn voornaamwoorden zijn hij/hem. Ik studeer fotografie in Rotterdam. Na deze studie wil ik mij opleiden tot ervaringsdeskundige met als uiteindelijke doel de transgenderzorg in te gaan. In mijn vrije tijd ga ik maandelijks naar meerdere concerten. Verder hou ik veel van schrijven en alles wat met kunst te maken heeft. Van huis uit heb ik de basisprincipes van de Hindostaanse cultuur en Hindoeïstische religie meegekregen, echter zie ik mezelf nu meer als een spiritueel persoon. Daarnaast, als ik mezelf toch in een hokje moet plaatsen, zeg ik vaak dat ik een biseksuele man ben. Ook ben ik een trans man. 

Kun je een specifiek moment of ervaring delen waarin je je bijzonder vreugdevol voelde als iemand die zowel Hindostaans als queer is? 

Zeker! Ik moet dan denken aan toen ik net 18 was geworden en mijn allereerste clubavond mocht meemaken. Dit was onderdeel van een serie queer clubnights die mijn sibling toentertijd mede organiseerde met haar vriendengroep. Wat ik heel fijn vond is dat de groep heel multicultureel was met mensen van verschillende culturen, nationaliteiten en religies. Deze presenteerden zich overigens heel verschillend, van vrij traditioneel tot halfnaakt of in latex. Toen ik deze enorme diversiteit zag voelde ik me heel vreugdevol als Hindostaanse queer. Ik had het namelijk nog nooit eerder meegemaakt dat er zoveel verschillende mensen waren die allemaal op dezelfde plek samenkwamen. 

 Ik wist best vroeg van mezelf al dat ik queer ben, op iets latere leeftijd kwam ik erachter dat ik ook trans ben. En hoewel ik toen al wist dat er heel veel verschillende mensen zijn, die ik overal en nergens kon tegenkomen, kende ik deze mensen vooral online. Dus toen ik de queer community in al zijn diversiteit in het echte leven kon meemaken, en ik mij realiseerde hoeveel andere mensen er zijn zoals ik, die ook hetzelfde hebben meegemaakt, voelde ik mij heel gezien en gehoord in mijn identiteit. Deze allereerste clubavond was echt het moment dat ik mij dat realiseerde. 

Hierna ging ik steeds vaker uit in de grote steden. Het deed me ook heel goed om zoveel mensen van kleur te zien op dit soort club- of poëzieavonden. Ik voelde me niet speciaal of als een exotisch/tropisch snoepje! Het voelde voor mij heel fijn en als thuiskomen om met queer mensen van kleur samen te zijn. 

Wat zijn de belangrijkste bronnen van vreugde in je leven als Hindostaans en queer persoon? 

Mijn bronnen van vreugde komen allemaal vanuit mijn vriendengroep. De meeste van mijn vrienden zijn óf queer óf heel actief bezig in de community. Elke keer als ik met hen ben, voelen ze als mijn mensen en voel ik me helemaal thuis. Het bezoeken van poëzieavonden en queer clubnights geven me verder ook onwijs veel vreugde. Daarnaast merk ik tegenwoordig dat heel veel kunstenaars, en dan vooral ook in de moderne hedendaagse kunststromingen, ook queer zijn. Als het niet de kunstenaars zijn, dan zijn het in mijn ervaring vaak de curators. Overal waar ik kom merk ik dus sporen van queerness! En in het begin vond ik dit best wel intimiderend, nu voel ik me echter zo comfortabel en veilig in mijn eigen queer bubbel dat het nu juist raar voelt om mij in ruimtes te begeven waar er totaal geen sporen zijn van queerness. Het gaat voor mij dan ook steeds makkelijker om mezelf aan de wereld te laten zien als Hindostaanse queer persoon. En om me bijvoorbeeld te kleden of uit te drukken hoe ik wil! De realisatie dat ik aan niemand, noch mijn familie, noch de mensen daarbuiten, verantwoording hoef af te leggen, voelt heel bevrijdend. Ik ben gewoon wie ik ben! Met mijn alternatieve stijl, piercings, tatoeages en gekleurde haren — en daar haal ik veel vreugde uit!

Hoe draagt de gemeenschap bij aan jouw gevoel van vreugde en acceptatie van je Hindostaanse queer identiteit? 

Door zoveel mensen tegen te komen en mijn eigen gemeenschap te creëren, heb ik steeds mensen ontmoet die voelen als thuiskomen. Zelfs als ik naar evenementen ga waar ik nog niet veel mensen ken, voel ik mij altijd weer zo geaccepteerd en warm ontvangen. Door de gemeenschap krijg ik altijd het gevoel dat ik er helemaal bij hoor, en dat ik geen onbekende ben zelfs als ik dat in de ruimte dus wel ben! Het brengt me veel joy om te zien hoe iedereen in de queer community elkaar zo snel omarmt.

Hoe heb je uitdagingen gerelateerd aan je identiteit overwonnen en hoe heeft dit bijgedragen aan jouw gevoel van vreugde? 

Mijn grootste uitdaging zijn zowel mijn familie als ikzelf geweest. Voor mij was alles dat te maken had met thuiskomen een grote uitdaging toen ik opgroeide. Thuis moet natuurlijk de plek zijn waar je je veilig en comfortabel voelt, en de obstakels horen juist buitenshuis te zijn. Voor mij voelde het echter omgekeerd. Buiten kon ik zijn wie ik ben zonder dat het me uitmaakte wat mensen over me te zeggen hadden.

Voor mij was het over de tijd heen heel lastig om te leren omgaan met het feit dat ik mezelf mag blijven ontdekken, ongeacht mijn thuissituatie. Ik heb heel erg geleerd om die space te claimen! Buitenshuis voelde alles voor mij heel fijn, want daar was ik gewoon Eren, werd ik aangesproken met hij/hem en was ik het broertje van mijn siblings. Die overgang van uit huis gaan, en beseffen dat er niemand meer is die je kan beperken in wie je bent, voelde als een enorme uitdaging. Ook al kon ik nu mezelf zijn, doordat ik dat zo lang niet mocht, wist ik niet hoe ik deze persoon kon zijn. Ik vond het heel lastig om tot mijzelf te komen. Ik weet nog goed hoe het voor mij voelde toen ik voor de allereerste keer uitging met mijn binder om en bloesje open. Nu als ik terugkijk lijkt het niet zoveel voor te stellen, maar toen voelde het als iets heel spannends. Ik ben heel trots op de groei die ik heb mogen meemaken. Het feit dat heel veel van dit soort momenten nu comfortabel en juist saai aanvoelen, daar haal ik overigens ook veel vreugde uit.

Wat zou je anderen in de Hindostaanse en queer gemeenschap adviseren over het vinden van vreugde en vervulling in hun leven? 

Durf om uit je comfortzone te stappen. Ondanks mijn sociale angst, heb ik het wel gedurfd. En is het voor mij nu steeds makkelijker om dingen te doen die ik normaal gesproken nooit zou hebben gedaan. Doordat ik mezelf steeds heb uitgedaagd is mijn comfortzone steeds groter geworden. Zo ontwikkel en groei ik ook steeds als persoon. Dus ook al leef je in een hele strenge familie, of voelt het heel beklemmend, probeer buitenshuis toch jezelf te ontdekken en jezelf die ruimte te geven. Want op een gegeven moment zal je toch uit huis gaan, en uiteindelijk ga je toch steeds meer die drang hebben om de dingen te doen die je wilt doen. Er is geen vroeg of laat, maar begin vooral met voor jezelf ontdekken wanneer jij het gevoel hebt dat je daar klaar voor bent. En misschien lukt het niet meteen, of voelt het nog steeds te eng, maar geef jezelf dan ook de kans om het over een tijdje weer te proberen. Wie weet lukt het dan wel! Je moet nooit dingen niet uitproberen omdat je bang bent dat het niet goed gaat komen. Beperk jezelf dus vooral niet daarin. En gun jezelf die vreugde, dan kom je er uiteindelijk altijd wel!

Het project ‘Humans of H&Q’ is mogelijk door het Queer emancipatiefonds Den Haag, daarom zijn wij erg benieuwd naar wat jouw binding is met Den Haag

Ik ben best regelmatig in Den Haag te vinden. Mijn sibling woont in Den Haag, en mijn vader heeft er ook altijd gewoond. Ook heb ik veel andere familieleden en vrienden die er wonen. Verder lijkt het me heel leuk om vaker naar evenementen in Den Haag te gaan. Vroeger ging ik vaak naar evenementen van de kunstruimte Nest in Den Haag, dit zou ik graag weer willen oppakken. 

Interview afgelegd door Ashwari Akloe

Hi Shivaani! Kun je jezelf voorstellen?

‘Hi ik ben Shivaani, ik ben 23 jaar en ik woon in Schiedam samen met mijn huisgenoot en onze kat. In mijn dagelijkse leven heb ik een kantoorbaantje, dit is echter puur voor de stabiliteit, want fotografie is echt een van mijn grootste passies! Ik focus me voornamelijk op portretfotografie, hier ben ik in eerste instantie als een hobby mee begonnen. Ik had voor mezelf een camera gekocht op mijn 21^e verjaardag, sindsdien zie ik mezelf als fotograaf. Hiernaast hou ik enorm veel van zingen en ook het schrijven van nummers vind ik hierbij heel leuk. Dus ik ben best wel creatief bezig naast mijn kantoorbaantje — ben ik ook altijd geweest, vroeger was ik best wel een zweverig kind. Ik had veel fantasieën en was nooit bij de les. Nu uit ik dit aspect van mezelf dus vooral middels mijn fotografie en muziek! Overigens ben ik half-Hindostaans en half-Creools, echter heb ik van huis uit met mijn opvoeding altijd de Hindostaanse cultuur meegekregen. Ik voel me dan ook heel Hindostaans!’

‘Ik wist het vroeger altijd al van mezelf dat ik geïnteresseerd was in meerdere personen, los van de standaard man. Echter plakte ik hier pas sinds mijn 21^e een label op. Eerst identificeerde ik mij als biseksueel, tegenwoordig kies ik voor een wat bredere benadering; het voelt voor mij passender om mij niet te beperken tot alleen mannen of vrouwen. Ik val gewoon op wie ik val; persoonlijkheid en de klik die ik met iemand voel zijn hierbij leidend voor mij. Nu, als ik terugkijk, merk ik dat ik het vroeger ook altijd heel leuk vond om te kijken naar vrouwen of mensen die zich op een niet-binaire of onconventionele manier uiten. Daar ben ik overigens ook mee opgegroeid, dat het oké is om anders te zijn. Ik ben opgegroeid met het hindoeïsme, en heb altijd meegekregen hoe deze gedaantes best wel fluïde zijn. Hierdoor voelde het voor mij altijd normaal als mensen zich anders presenteerden. Ik heb me ook altijd aangetrokken gevoeld tot deze mensen.’

Kun je een specifiek moment of ervaring delen waarin je je bijzonder vreugdevol voelde als iemand die zowel Hindostaans als queer is?

‘Ik denk dan terug aan toen ik jong was en geobsedeerd was met Bollywood. Ik vond alles aan deze wereld geweldig, maar heel stiekem was ik toch het meest geobsedeerd met de actrices. Bijvoorbeeld Deepika, Bipasha of Aishwarya Rai. Ik kon echt uren naar deze actrices kijken; zo betoverd was ik door hun schoonheid. En hoewel ik op die leeftijd nog niet expliciet wist van mezelf dat ik queer ben, kan ik nu, terugkijkende, die gevoelens wel linken aan mijn queerness. Op jongere leeftijd haalde ik hier dus veel vreugde uit. Toen ik wat ouder werd, voelde ik me vooral vreugdevol als Hindostaanse queer wanneer ik mensen uit de community ontmoette. Ik begon me meer te omringen met mensen die op mij leken, en sloot authentieke vriendschappen met o.a. Hindostanen en vrouwen. Voor mij was dit heel bijzonder, omdat ik altijd de rivaliteit heb gezien tussen Hindostanen en Creolen, maar ook onderling binnen die groepen. Ook werd mij altijd geleerd dat vrouwen geen vrienden van elkaar kunnen zijn, hier heb ik dus ook in zekere zin een bepaalde rivaliteit gezien. Toen ik realiseerde dat dit allemaal niet nodig is, bracht dit me zoveel vreugde. Deze vriendschappen brachten me ook meer naar mezelf toe. Mede hierdoor werd ik mij bewust van mijn queerness en leerde ik deze te accepteren.’

Wat zijn de belangrijkste bronnen van vreugde in je leven als Hindostaans en queer persoon? 

‘Ik draag in het dagelijkse leven vaak Hindostaanse sieraden, en ik voel me ook best wel vrij in hoe ik mezelf uit. De jhumkas die ik draag vormen echt een essentieel onderdeel van mijn identiteit! Verder haal ik heel veel vreugde uit mijn religie. Ik voel me heel gevalideerd in mijn identiteit als ik kijk naar de genderfluïde gedaantes in het Hindoeïsme. Hier haal ik dan ook veel inspiratie uit voor in mijn fotografie, waarbij ik probeer gender normen te verbreken. Vooral hoe we die kennen in de westerse wereld. Dus alhoewel ik niet heel praktiserend ben, haal ik veel joy uit de beeldvorming van het hindoeïsme. Ik voel me dan ook heel trots om deel te mogen zijn van deze fluïde, vrije en open-minded zienswijze!’

Hoe draagt de gemeenschap bij aan jouw gevoel van vreugde en acceptatie van je Hindostaanse queer identiteit? 

‘Ik ben voor mijn gevoel pas begonnen met het opbouwen van mijn eigen community. Alhoewel ik Hindostaanse vrienden en queer vrienden heb, ben ik nu pas de intersectionaliteit van deze twee identiteiten aan het ontdekken door o.a. stichting Hindostaans en Queer! Daar ben ik heel dankbaar voor, en ik vind het heel fijn om me hierbij betrokken te voelen. Ook als je kijkt naar onze roots in India bijvoorbeeld, daar was het voor de kolonisatie heel normaal om je op een bepaalde manier uit te drukken. Hierna begon queerness pas een taboe te worden, waar ik overigens zelf ook nog de gevolgen van merk in mijn hedendaagse interacties. Vaak als ik Hindostaanse mensen ontmoet dan is het toch niet zo open-minded als dat ik zelf wil. Ik vind het heel fijn om nu in contact te zijn met stichting Hindostaans en Queer, en meer mensen te ontmoeten die net zoals ik zijn en denken!’

Hoe heb je uitdagingen gerelateerd aan je identiteit overwonnen en hoe heeft dit bijgedragen aan jouw gevoel van vreugde? 

‘Toen ik mezelf begon te identificeren als queer persoon, en dit ook begon te uiten naar mijn familie toe, merkte ik hier best een uitdaging in. Ik had een beetje het gevoel dat mijn familie in denial was. Alsof het niet echt zo was, en voorbij zou gaan. Hierdoor voelde ik me niet helemaal geaccepteerd door mijn familie. In plaats van mezelf daarin mee te slepen, heb ik mezelf altijd de moed in de schoenen gehouden. Ik ken mezelf en ik heb me er nooit voor geschaamd. Ik was niet van plan om mensen te gaan pleasen en had wel mijn woordje klaar! Daarnaast ben ik ook van mening dat als je besluit een kind op deze wereld te zetten, je hen volledig moet accepteren ongeacht wie ze zijn. Daar ben ik heilig van overtuigd, en als mijn ouder het daar niet eens mee is dan is dat maar zo. Ik ga mijzelf niet aan de kant zetten voor mijn ouder. Aan het einde van de dag leef je voor jezelf. Dat is iets wat ik trouwens ook nog merk in de Hindostaanse gemeenschap in het algemeen, dat je echt voor je ouders leeft. En natuurlijk voel ik me heel dankbaar voor alles wat mijn moeder mij heeft gebracht en geschonken, maar het is en blijft mijn leven! Ik ben dan ook zeker trots op mezelf dat ik deze uitdaging heb overwonnen.’

Wat zou je anderen in de Hindostaanse en queer gemeenschap adviseren over het vinden van vreugde en vervulling in hun leven? 

‘Het verschilt natuurlijk per situatie — tot hoeverre je jezelf kan uiten — maar blijf luisteren naar jezelf. Je intuïtie heeft nooit ongelijk. Het maakt niet uit wat iemand anders ervan kan denken of zeggen, ook al is het iemand die heel dichtbij je staat; jouw eigen willpower is zoveel waardevoller. Vooral op lange termijn. Het gaat je zoveel meer goed doen dan kwaad, al voelt het misschien niet zo. Al voel je je soms hulpeloos, jij hebt zelf de grootste kracht want jij bent aan het stuur van je leven. En natuurlijk, als je je echt in een onveilige situatie bevindt,  is dat een ander verhaal. Maar als je het privilege hebt dat je je veilig kan voelen, weet dan dat jij de macht hebt over je eigen ik!’

Het project ‘Humans of H&Q’ is mogelijk door het Queer emancipatiefonds Den Haag, daarom zijn wij erg benieuwd naar wat jou binding is met Den Haag

‘Ik hou echt van Den Haag, na Rotterdam is deze dan ook echt mijn favoriete stad. Ook vind ik Den Haag qua inclusiviteit en diversiteit echt een hele mooie stad. Ik waardeer het ook dat de stad het moderne maar ook het klassiek Nederlandse kan bieden. Ik voel me heel erg thuis in Den Haag. En niet onbelangrijk, mijn kapper zit in Den Haag. En ik hou heel veel van mijn kapper. Dus Den Haag, jullie hebben er veel!’

Interview afgelegd door Ashwari Akloe

Kan je jezelf voorstellen?
Mijn naam is Patrick Somai (hij/hem) en ik ben 47 jaar. Dertig jaar geleden ben ik uit de kast gekomen als homoman. Momenteel werk ik als docent op de Haagse Hogeschool bij de opleiding Voeding en Diëtetiek. Daarnaast werk ik nog parttime in de ouderenzorg, een andere liefde van mij, waar ik al dertig jaar actief ben.

Hoe ervaar je joy als Hindostaanse queer persoon in jouw leven?
Luisteren naar Baithak Gana muziek (opzwepende, traditionele Hindostaanse muziek) is echt mijn ding, en ook mijn manier van Hindostaanse joy ervaren. De muziek verbindt mij met mijn familie en met andere Hindostanen; een voorliefde die mij met de paplepel is ingegoten. Mijn ouders luisterden vroeger altijd naar AMOR FM, met als gevolg dat ik nu vaak zondagavond luister naar het radioprogramma ‘Baithak Gana Hungama’. Toen ik zeven jaar was, heeft mijn phoewa (zus van vader) mij Baithak Gana leren dansen. Ik ben opgegroeid in een hele grote familie. Mijn ouders waren de eerste in de familie die naar Nederland emigreerden, daarna volgde de rest. Mijn ouders hebben veel van hen bij ons thuis opgevangen. We hadden vaak familiefeesten thuis en natuurlijk werd er Baithak Gana gedraaid en gedanst. 

Baithak Gana is uitbundig, zowel de muziek als de dans. Het is sierlijk en overstijgend. In Baithak Gana kan je onvoorwaardelijk jezelf zijn; het maakt niet uit wie je bent, iedereen danst met z’n heupen: mannen, vrouwen, queers en niet-queers. Het is een universele dans, dat is het mooie ervan. Je mag op het ritme van de muziek met alles schudden en bewegen, het is als het ware bevrijdend.

Wat zijn de belangrijkste bronnen van vreugde in jouw leven als Hindostaanse queer persoon?
Als ik denk aan bronnen van vreugde dan gaat het bij mij voornamelijk over rituelen: uitvaarten en bruiloften. Om met de uitvaarten te beginnen: het gaat over intimiteit en het samen delen. Met bruiloften is het de pracht en de praal van de kleding en de essentie in de maroh, dat zijn rituelen die mij aantrekken. Wij hebben allemaal onze rituelen en ik bekijk de mens graag door een lens van rituelen en gedrag. Het lijkt erop dat de rituelen in de queer community steeds uitgebreider worden en we steeds meer subgroepen hebben. 

Een andere bron van vreugde is mijn eigen onderzoek naar traditionele Hindostaanse kleding; daar haal ik mijn joy vandaan. Ik heb nu een unisex kledingstuk ontwikkeld gebaseerd op het wikkelen van de sari met elementen van de dhoti. 

Hoe heb je uitdagingen gerelateerd aan je identiteit overwonnen en hoe heeft dat bijgedragen aan jouw gevoel van vreugde?

Ik heb veel tijd nodig gehad om dingen te verwerken en in te zien. Zo kwam ik erachter dat ik bepaalde gedragspatronen heb ontwikkeld, met name in relatie tot andere mannen. Daar inzicht en grip op krijgen is voor mij wel een persoonlijke overwinning geweest. Ik ben de laatste jaren vrijer geworden en ook in rustiger vaarwater gekomen. Onlangs stelde ik mijzelf de vraag: hoe kan het dat ik decennia lang zo weinig interactie had met andere mannen? Die verandering maakt het voor mij nu, zowel op fysiek als intiem en relationeel niveau, tot een overwinning.

Wat zou je anderen in de Hindostaanse en queer gemeenschap aanraden over het vinden van vervulling in hun leven?
Het allerbelangrijkst is om geluk bij jezelf te vinden — en ik zou werken aan authenticiteit eraan willen toevoegen. Dat betekent congruent zijn in het denken en doen wat je voelt en zegt. Ook zou ik willen aanvullen om verbinding te zoeken; verbinding zoeken met anderen is net zo belangrijk als authenticiteit zoeken bij jezelf. Ik zou adviseren om het contact met andere Hindostaanse queer mensen aan te gaan, uit je eigen comfortzone treden en risico’s durven nemen. 

Hoe draagt de gemeenschap bij aan jouw gevoel van vreugde en acceptatie van je Hindostaanse en queer identiteit?
Jullie stichting creëert meer zichtbaarheid, dat brengt mij veel plezier. Ik vind het jammer dat ik nooit andere Hindostaanse queer mensen gezien heb, zeker in de tijd dat ik nog in de kast zat en mijn coming out beleefde als begin twintiger. Ik heb ze toen te weinig gezien en nog steeds zijn ze te weinig zichtbaar. Zichtbaarheid is een lastig thema, want niet alle queers willen of durven zichtbaar te zijn. Ik denk dan: zonder zichtbaarheid, geen progressie. Vrijheid is tegelijkertijd ook onzichtbaar mogen zijn. Het zijn lastige discussies die je soms aangaat, niet altijd gelukkig. 

Wat is jouw binding met Den Haag?

Ik ben geboren en getogen Hagenaar en woon en werk in Den Haag. Mijn mensen zitten hier; ik ben redelijk plaats gebonden. Ik ben nu pas echt mijn carrière aan het opbouwen en wil gebruik maken van alle mogelijkheden die Nederland biedt. 

Interview afgenomen door Wedica Premchand