Geïnterviewd door Patrick Somai
“Waar ik welkom ben, daar laat ik mijn talent en mijn licht zien.” Aan het woord is Rupaa (zij/haar), een Surinaamse nacaniyá (1) met een missie. “Waar ik niet welkom ben, trek ik me terug.”
Ons gesprek vindt plaats in het Fenix museum in Rotterdam. Rupaa ziet er schitterend uit in haar Indiase kleding met prachtige Surinaamse sieraden. Zij vertoeft enkele maanden in Nederland om optredens te verzorgen. Rupaa is een nacaniyá met een missie.
Kun je jezelf voorstellen?
“Het allerbelangrijkste in mijn leven is dat ik een bijzondere bijdrage wil leveren aan de LHBTQIA+ gemeenschap en aan de bredere Hindostaanse cultuur. Ik ben een nacaniyá en voel het als mijn taak om die traditie over te dragen aan de volgende generatie.”
Rupaa is geboren in Suriname. Haar familie woont al vijf generaties lang in het district Commewijne. “Ik woon in Johanna Margaretha, dat ooit een koffieplantage was. Nu is het een dorpje langs de Commewijnerivier. Wij zijn nakomelingen van Indiase contractarbeiders die er tijdens de periode van de Hindostaanse contractarbeid zijn terechtgekomen. Die geschiedenis draag ik altijd met me mee. Mijn officiële naam is Soeradj Mangre, mijn artiestennaam is Rupaa. Ik sta open voor alles, ik hou er niet van om in hokjes te worden geplaatst.”
Wat houdt het in om nacaniyá te zijn?
“Er bestaat een groot misverstand over nacaniyá’s. Mensen zien ons optreden, gekleed als vrouw, dansend en zingend, en denken dat het alleen voor de gezelligheid is, of dat het simpelweg om een gay persoon gaat die zich verkleedt. Maar dat is niet wat wij zijn en niet wat wij doen.”
Ze gaat ervoor zitten om het nader toe te lichten.“De nacaniyá heeft een diepe spirituele oorsprong, vanuit de hindoetraditie verwijst dit begrip naar het derde geslacht. Volgens een verhaal uit de Ramayana (2) heeft het derde geslacht, de kinnar, een speciale goddelijke zegen ontvangen. Toen de god Ram voor veertien jaar naar het bos werd verbannen, zei hij dat mannen én vrouwen konden terugkeren naar Ayodhya, zijn geboorteplek. Hij noemde de transgenders niet bij naam. Zij bleven veertien jaar wachten. Toen Ram terugkeerde en hen aantrof, bezig met muziek en dans, was hij zo geraakt dat hij hen zegende: overal waar jullie gaan dansen, zal alle negatieve energie verdwijnen en zullen jullie de kracht hebben om te zegenen.”
Voor Rupaa is deze zegen de basis van alles wat zij doet. “Ik word uitgenodigd om te zingen, te dansen en een ceremoniële zegen te geven bij huwelijken, bij de muran sanskaar (3) van een kind en bij andere rituelen. Dat is de echte rol van de nacaniyá, en die probeer ik te bewaren en door te geven.”
Waarom ben je dit gaan doen?
“Ik ben dit niet gaan doen omdat ik het wilde. Het is in de afgelopen vijf jaren zo gegroeid. Het is een roeping.” Rupaa vertelt hoe het is gegaan. “Ik deed een pachra, een traditionele Indiase dans- en zangstijl met heilig vuur en thali, en zo is het begonnen. Ik las dat je je bhakti, je toewijding aan het spirituele, ook kunt uiten door dans. Mijn guru heeft mij begeleid in wat dit allemaal inhield en hoe ik het moest uitvoeren. Ik ben mijn inspiratie gaan volgen en dat heeft me gebracht waar ik nu ben.”
Hoe ga je om met de mensen die jou niet accepteren?
“Ik ga waar ik gevraagd word. Dat is mijn principe. Ik ga niet zomaar ergens naartoe, omdat ik nu vanuit openheid leef. Waar ik welkom ben, daar laat ik mijn talent en mijn licht zien. Waar ik niet welkom ben, trek ik me terug. Ik heb dit ook altijd gezegd in de media: ik stap niet zomaar binnen bij mensen die mij niet waarderen.” Rupaa is hier stellig in.
“Tijdens mijn optredens word ik door ongeveer de helft van de mensen respectvol met gevouwen handen ontvangen. De andere helft kijkt me schuin aan. Dat weet ik. Maar ik laat me daar niet door tegenhouden. Mijn missie is groter dan hun beperkte kijk.”
Wat brengt jou vreugde?
“Ik ben trots op wat ik heb bereikt. Alles wat ik wilde doen in het kader van de nacaniyá-traditie, het behoeden, het uitleggen en het doorgeven, heb ik binnen een paar jaren kunnen realiseren. Als je mij zo ziet, dan ben ik gelukkig.”
“Vreugde haal ik ook uit mijn studenten. Ik heb er vijf in Suriname, ik deel alles met hen: de kennis, de rituelen, de verhalen. Het moment dat zij iets begrijpen en kunnen uitvoeren, dat raakt me diep.”
“Ik ben ook uitgenodigd geweest in Guyana, Nederland en op de Caribische eilanden. De ontvangst in Nederland is goed, mijn mensen hier hebben mij echt omarmd.”
Waarom blijf je in Suriname, ook als je elders meer vrijheid zou kunnen hebben?
“Ja, in een ander land zou ik misschien meer persoonlijke vrijheid hebben, maar het werk dat ik doe heeft een plek nodig, een gemeenschap. Die zit in Suriname. Suriname is mijn aarde, daar zijn mijn mensen. Mijn studenten zijn er nog niet klaar voor om alleen te staan, ze hebben mij nodig, en ook mijn gemeenschap heeft mij nodig. Ik heb besloten om dit werk alleen door te geven aan andere nacaniyá’s.” Daarin is Rupaa principieel. “Niet iedereen kan en mag dit doen, het is een roeping, geen keuze. Degene die het ontvangt, die weet het van binnenuit.
Wat wil je anderen meegeven?
“Respecteer je guru. Respecteer je ouders. Dit zijn de eerste leraren die je hebt gehad. Wie je ook bent, wat je ook doet: vergeet niet van wie je geleerd hebt en wat je meegekregen hebt. Wees altijd dankbaar.”
“En voor mensen die zijn zoals ik: weet dat je niet zomaar iemand bent. Wij hebben een speciale zegen, wij hebben een opdracht. Laat je niet wegdrukken door mensen die dat niet begrijpen of niet willen begrijpen. Ga waar je gevraagd wordt, en laat je licht zien!”
(1) nacaniyá – danser, synoniem voor ‘londa ke nach’, jongen/man die danst
(2) Ramayana – heilig geschrift, het verhaal van Ram
(3) muran sanskaar — de rituele eerste haarverwijdering van een kind
Dit interview is onderdeel van onze interviewreeks genaamd ‘Humans of Hindostaans & Queer’. Met Humans of Hindostaans & Queer brengen we verhalen van vreugde die de complexe zoektocht naar jezelf zijn laten zien. Je maakt kennis met de vreugde, diversiteit en rijkdom van de Hindostaanse queer gemeenschap door de persoonlijke verhalen. Ben je benieuwd naar de andere ‘Humans of Hindostaans & Queer’? Lees dan de andere interviews via onze website of in het boek ‘Humans of Hindostaans & Queer’.
Gepubliceerd door