Londa ke naach


Inleiding

Ik heb mij altijd afgevraagd wat de functie van de ‘londa ke naach’ (londa kì naatj) is en waar deze traditie vandaan komt? Een veelgehoorde verklaring is dat de bruidstoet vroeger in India lange afstanden moest afleggen. Omdat de reis soms lang en gevaarlijk kon zijn, bleven de vrouwen in de familie van de bruidegom thuis. De londa ke naach zorgde onderweg voor vermaak van de bruidstoet.
Ik heb dit altijd een weinig voldoening gevende verklaring gevonden, want waarom zou de bruidstoet zich niet zonder de londa ke naach kunnen vermaken of op een andere manier vermaak kunnen vinden? En waarom een londa ke naach op een moeran-sanskaar? (hindoeïstisch ritueel, waarbij het hoofd van een baby voor het eerst wordt kaalgeschoren)


Wat is londa ke naach?

Londa ke naach betekent letterlijk vertaald ‘dans van de jongen’. De londa ke naach is een dans-performance dat wordt opgevoerd door een man, die verkleed is als vrouw. Het is op vrijwel elk Surinaams-Hindostaans hindoehuwelijk te zien en soms ook op moeran-sanskaars.  De typische londa ke naach kleding bestaat uit felle kleuren: een wijde rok, een blouse, een hoofddoek en een kroon op het hoofd. De londa ke naach is een cultureel erfgoed, meegenomen door de Brits-Indische immigranten. Zij kwamen tussen 1873 en 1916 als contractarbeiders van het voormalige Brits-Indië naar Suriname, om op de suikerplantages te werken.

De londa ke naach is op elk hindoehuwelijk een opvallende verschijning en staat altijd in het middelpunt van de belangstelling. Als aanwezigen het druk hebben of niet opletten, dan zorgt de londa ke naach wel dat hij de aandacht krijgt. De londa ke naach wordt vandaag de dag voornamelijk als vermaak van de gasten gezien. Tijdens het optreden van de londa ke naach, trekt hij de gasten beurtelings op de dansvloer. Eenmaal op de dansvloer daagt de londa ke naach de danspartner uit om zijn of haar beste dansmoves te laten zien. De londa ke naach gaat dichtbij zijn danspartner staan en schud vervolgens als een buikdanseres heel snel de schouders, naar voor en achter. Vaak tot schaamte van veel mannelijke danspartners, omdat deze niet goed raad weten met deze zogenaamde toespelingen van de londa ke naach. Dit leidt tot een vermakelijk schouwspel voor de familie, die vaak in een kring om de londa ke naach heen staan. Veel danspartners geven de londa ke naach geld voor het dansen. Hoe meer danspartners, des te meer geld de londa ke naach krijgt. Als het vermakelijke schouwspel is afgelopen, geeft de londa ke naach zijn zegen voor de speciale gebeurtenis: het huwelijk of de moeran-sanskaar.


Muziek

Het optreden van de londa ke naach wordt altijd opgevoerd op ‘baithak gana-’ of ‘chutney-muziek’. Baithak gana is een muziekstijl, afkomstig uit de Indiase regio’s Utthar Pradesh en Bihar. De muziekstijl en bijbehorende muziekinstrumenten werden door de Brits-Indische migranten naar Suriname meegenomen. Muziekinstrumenten typerend voor de baithak gana zijn de dholak, dhantaal en harmonium. De melodie van de baithak gana wordt door de harmonium geproduceerd en het ritme door de dholak en dhantaal. In Suriname is de baithak gana beïnvloed door andere muziekstijlen zoals calypso en soca, waardoor chutney-muziek is ontstaan.


Onbeantwoorde vragen

Als lezer heb je nu een idee wat de londa ke naach inhoudt en hopelijk ook hoe zo’n performance eruit ziet. Echter zijn de vragen die ik in de inleiding stelde nog niet beantwoord, namelijk: wat is de functie van de londa ke naach en waar vindt de traditie zijn oorsprong? Mogelijk is een antwoord te vinden in de hijra-cultuur (hie-djraa). Hiervoor moeten we terug naar de oude heilige geschriften van de hindoes uit de Vedische tijd.


Derde sekse

De Vedische tijd is een periode in de geschiedenis waarin de hindoeïstische cultuur en religie waren gebaseerd op de verschillende Veda (heilige boeken van de hindoes). In de Vedische tijd was het hindoeïsme nog vrij van christelijke, islamitische en boeddhistische invloeden. De Vedische tijd eindigde volgens historici tussen circa 3000 jaar en 1500 jaar voor Christus (Wilhelm, 2010). In de hindoegeschriften, elf daterend uit de Vedische tijd, worden mensen onderscheiden in drie verschillende seksen: mannen (pums prakriti), vrouwen (stri parkriti) en de derde sekse (tritiya prakriti). Het woord prakriti kan worden vertaald als ‘natuur’ en verwijst naar het geheel van de fysiologische kenmerken, de psychologische eigenschappen en de sociaal-interactieve kenmerken van een persoon (Nanhoe, 2014; Wilhelm, 2010). Onder tritiya prakriti wordt een enorme diversiteit aan mensen geschaard, die volgens heteronormatieve standaarden niet kunnen worden gecategoriseerd. De Kama Sutra, die zijn oorsprong ongeveer 200 na christus in India vindt, benoemt verschillende typen mensen binnen de tritiya prakriti, waaronder homoseksuelen, lesbische vrouwen, biseksuelen, travestieten, transgenders en mensen met een intersekse conditie (Nanhoe, 2014; Wilhelm, 2010).


Hindoemythologie

In de hindoemythologie is er een speciale plaats voor transgendervrouwen, die hijra’s worden genoemd. Er wordt gezegd dat ze halfgoden zijn en dat hun zegeningen en vloeken speciale krachten hebben. Spreken ze een zegen uit, dan wordt dit waarheid. Maar o wee als ze een vloek uitspreken, hiervan wordt ook geloofd dat het waarheid zal worden.


Kolonisatie

In 1858 werd India gekoloniseerd door de Engelsen. Zij brachten hun christelijke normen en waarden mee, die een stuk preutser waren dan de Indiase normen en waarden van die tijd. Zo werd in 1860 de anti-sodomiewet ingevoerd in het gehele Britse rijk, inclusief India. Alle vormen van seksualiteit die niet leiden tot voortplanting werden hiermee strafbaar gesteld. Dit was voor India een grote achteruitgang, omdat homoseksualiteit voor de komst van de Engelsen nooit gecriminaliseerd was. Ook castratie en crossdressing werden verboden, wat tot gevolg had dat hijras werden gedwongen tot een leven als outcast (Wilhelm, 2010).


Wat is er bewaard gebleven?

De hindoetraditie en het geloof in de speciale krachten van hijra’s bleef ondanks de anti-sodomiewet bewaard gebleven. Hijra’s komen vandaag de dag in India en omringende landen gevraagd en ongevraagd langs als er een baby is geboren of als er een huwelijk is. Ze maken muziek, dansen en geven hun zegeningen. In ruil hiervoor krijgen ze geld.


Londa ke naach vandaag de dag

De londa ke naach wordt vandaag de dag als een soort ‘act’ en danceperformance opgevoerd door heteroseksuele mannen en niet door hijra’s. Dat is naar mijn idee het grootste verschil. Het lijkt mij zeer aannemelijk dat de traditie van de londa ke naach afstamt van de hijra’s.
Ik heb de londa ke naach altijd een bijzonder fenomeen gevonden. Ergens vind ik het ook wel mooi om te bedenken waar het mogelijk vandaan komt. Het eeuwenoude India, waar er ruimte en plaats was voor de LHBTI-gemeenschap. Een traditie die vanuit India naar Suriname werd meegebracht en vandaag de dag ook in Nederland stand heeft weten te houden. Een traditie waar we trots op mogen zijn!

Geraadpleegde bronnen:

Nanhoe, A.C., ‘Transcending social constructs’, in: Divali Nagar, 2014, Trinidad&Tobago, National Council of Indian Culture of Trinidad, 2014

Nanhoe, A.C.,& J.J. Omlo, Tussen liefdevolle omarming & resolute verstoting, Stili Novi, 2016

www.thebrowngirldiary.com

VPRO, LAB 3: Halfgoden, documentaire van Valentijn de Hingh

Wilhelm, A.D., Tritiya-Prakriti: people of third sex. Understanding homosexuality, transgender identity and intersex conditions through Hinduism, Bloomington, Xlibris, 2010

Youtube: ‘Coolies: How The British Reinvented Slavery’

Lesbian Visibility day

<p value="<amp-fit-text layout="fixed-height" min-font-size="6" max-font-size="72" height="80">26 april 2020 was het Lesbian Visibility Day, daar had ik nooit van gehoord. Toen ik het opzocht kwam ik erachter dat dit een dag is waarop de zichtbaarheid van lesbische vrouwen centraal staat, precies zoals de naam eigenlijk al zegt. Zichtbaar jezelf kunnen zijn is niet voor iedereen vanzelfsprekend. In maar liefst 46 van de 193 landen in de wereld die lid zijn van de NAVO, is het als vrouw strafbaar om seks te hebben met een andere vrouw (ILGA, 2019). Veel lesbische vrouwen blijven hierom vaak liever onder de radar, want zichtbaar worden kan negatieve gevolgen met zich meebrengen.26 april 2020 was het Lesbian Visibility Day, daar had ik nooit van gehoord. Toen ik het opzocht kwam ik erachter dat dit een dag is waarop de zichtbaarheid van lesbische vrouwen centraal staat, precies zoals de naam eigenlijk al zegt. Zichtbaar jezelf kunnen zijn is niet voor iedereen vanzelfsprekend. In maar liefst 46 van de 193 landen in de wereld die lid zijn van de NAVO, is het als vrouw strafbaar om seks te hebben met een andere vrouw (ILGA, 2019). Veel lesbische vrouwen blijven hierom vaak liever onder de radar, want zichtbaar worden kan negatieve gevolgen met zich meebrengen.

Begin dit jaar werd ik door een documentairemaker benaderd om mee te werken aan een documentaire over homoseksualiteit binnen de Hindostaanse gemeenschap. Ik ben zelf Hindostaanse en lesbisch. In de documentaire zouden mijn coming-out-proces en die van andere Hindostaanse LHBTI’ers centraal staan. Ik vond het spannend en tegelijkertijd leek het mij ook heel erg leuk. Het was van belang dat ook onze familieleden hun verhaal zouden doen in de documentaire. Na een oriënterend gesprek met de documentairemaker ging ik naar mijn familie toe om te vragen of ze er aan mee wilden werken. Mijn familie had mij gedurende mijn coming-out erg gesteund. Ik verwachtte wat kritische vragen over het maken van een documentaire, maar verder niks. Tegen mijn verwachting in, zag mijn familie het helemaal niet zitten om aan een project mee te werken met zo’n groot bereik. De bedoeling was namelijk dat de documentaire in Nederlandse bioscopen en filmhuizen zou worden vertoond. Mijn familie accepteert mij volledig, maar wilde niet dat mensen op straat mij zouden gaan herkennen als de Hindostaanse lesbienne. Ze vroegen zich af of ik na het uitkomen van de documentaire nog wel veilig over straat zou kunnen. En als mijn veiligheid zou worden bedreigd, wie zou mij dan kunnen beschermen? Zou ik niet belaagd (kunnen) worden, bijvoorbeeld door extremistische hindoes in Nederland? Ik had zelf ook wat vragen: zou ik nog vrij kunnen reizen naar alle landen van de wereld? Zou ik nog in aanmerking komen voor een visum van een land waar homoseksualiteit verboden of zelfs strafbaar is? Wat zou mijn zichtbaarheid voor gevolgen hebben, niet alleen voor mij, maar ook voor mijn familie?

Het waren allemaal vragen waar ik het antwoord niet op wist. Ik kon mijn familie niet geruststellen in hun bezorgdheid. Het waren namelijk scenario’s die ik niet kon uitsluiten en waar ik ze geen garantie op kon geven dat het niet zou gaan gebeuren.

Door alle vragen van mijn familie realiseerde ik mij, dat zij voor het eerst geconfronteerd werden met de gevolgen van mijn zichtbaarheid als lesbische vrouw. Sommige gevolgen die voor mij, na mijn coming-out mijn dagelijkse realiteit zijn geworden. Dat ik bij een nieuwe ontmoeting de persoon altijd ‘scan’ of het emotioneel veilig genoeg voelt om te vertellen dat ik op vrouwen val. Dat ik er áltijd over na moet denken of ik op straat hand-in-hand durf te lopen of een kus durf te geven in het openbaar. Lesbische vrouwen durven niet altijd zichtbaar te zijn en die zichtbaarheid is juist zo belangrijk. Want als er meer zichtbaarheid is van lesbische vrouwen, dan durven ook andere lesbische vrouwen of vrouwen die nog in de kast zitten zichtbaar te worden.

De documentaire is niet door gegaan, omdat medewerking van mijn familie een vereiste was. Desondanks wil ik mijzelf na al die jaren van onzichtbaarheid, wel zichtbaar maken. Ik hoop dat het andere mensen zal helpen in hun proces van zichtbaar worden en zichzelf kunnen zijn.

Wedica Premchand.

‘Maar jij ziet er helemaal niet gay uit!’

Om te beginnen, wat is sekse?
Sekse is het geslacht waar je mee bent geboren. Dat kan als jongen of als meisje en soms worden babys geboren met een intersekse conditie. Dan kan het zo zijn dat het geslacht vanaf de geboorte nog niet helemaal duidelijk is. Vroeger werd er al vrij vroeg na de geboorte gekozen om van zo een baby een jongen of meisje te ‘maken’, maar tegenwoordig wordt er vaak gekozen om hier nog even mee te wachten om te zien welke genderidenteit iemand heeft wanneer die wat ouder is.

Genderidentiteit is het gevoel van man-zijn of vrouw-zijn. Dit is een gevoelsbeleving, die vaak voor de geboorte in onze hersenen worden bepaalt. Wanneer wist je van jezelf dat je een jongen of meisje bent? Wist je dit ooit wel of is dit tijdens je opvoeding door je omgeving voor je bepaald? Heb je er weleens over nagedacht dat je hier iets in te kiezen hebt? Misschien voel jij je voornamelijk man of voornamelijk vrouw, maar niet honderd procent of niet alle dagen van de week. Wie bepaalt wat mannelijk en wat vrouwelijk is? Mannelijkheid en vrouwelijkheid zijn eigenlijk sociale afspraken die tijd- en cultuurgebonden zijn. Denk er maar eens over na: in sommige Afrikaanse culturen dragen mannen make-up en rokken, maar ook iets dichterbij huis in Schotland kent men de kilt (rok voor mannen). Ook zien we de laatste tijd in de Westerse cultuur een verschuiving van genderrollen: het dragen van make-up bij jongens en het dagelijks sportief kleden van meisjes is iets wat mainstream is.

Seksuele oriëntatie of seksuele geaardheid, gaat over op wie je verliefd wordt: jongens, meisjes, allebei of het maakt jou niks uit?
Homoseksueel: man die verliefd wordt op mannen
Lesbisch: vrouw die verliefd wordt op vrouwen
Biseksueel: man of vrouw die op beide geslachten valt
Panseksueel: iemand die zich aangetrokken voelt tot iemands persoonlijkheid, ongeacht de sekse.

Genderexpressie is de manier waarop jij jezelf laat zien. Kleed jij je voornamelijk als man of als vrouw? Kijk jij niet naar wat mannelijk of wat vrouwelijk is en uit jij jezelf zoals jij dat fijn vindt, zonder te kijken naar de hokjes van man/vrouw.

Van mensen met een bepaalde seksuele geaardheid wordt vaak gedacht dat iemand ook een bepaalde genderidentiteit heeft, bijvoorbeeld een lesbische vrouw die zich ook meer mannelijk voelt dan niet-lesbische vrouwen. Ook wordt vaak gedacht van een mannelijke vrouw of vrouwelijke man, dat deze persoon op hetzelfde geslacht valt. Dat kan, maar dat hoeft natuurlijk niet altijd zo te zijn.

Ik hoor je nu al denken: ‘maar hoe kan het dan, dat veel homo’s zich zo vrouwelijk uiten?’ Dat zal ik je vertellen: omdat dit mannen zijn, waarvan hun genderexpressie niet in het hedendaags maatschappelijk hokje van man valt. Deze mannen vallen sneller op dan homoseksuele mannen, die zich wel identificeren met de genderidentiteit van man.

Als LHBTI’er val je vaak al buiten de standaard maatschappelijke hokjes van gender- en geaardheid. Het is hierdoor makkelijker om buiten de lijntjes te kleuren van de maatschappij, omdat jij je hier meer bewust van bent dan de mainstream. Als LHBTI’er loop je sneller tegen onzichtbare muren van opgedrongen maatschappelijke rollen aan. Je bent je meer bewust van deze muren, waar heteroseksuelen zich bevinden. Als je al niet binnen deze onzichtbare muren valt, waarom zou je het dan proberen? Waarom en voor wie?

Heb je vragen over ‘de astronaut’? Zou je een keer uitleg of voorlichting willen hierover neem dan gerust contact op via contact@hindoestaansenqueer.nl

lesbian visibility day

26 april 2020 is het Lesbian Visibility Day. Voordat ik gevraagd werd om deze blog te schrijven, had ik nog nooit gehoord van Lesbian Visibility Day. Ik heb het opgezocht en kwam erachter dat dit een dag is waarop de zichtbaarheid van lesbische vrouwen centraal staat, precies zoals de naam eigenlijk al zegt. Zichtbaar jezelf kunnen zijn is niet voor iedereen vanzelfsprekend. In maar liefst 46 van de 193 landen in de wereld die lid zijn van de NAVO, is het als vrouw strafbaar om seks te hebben met een andere vrouw (ILGA, 2019). Veel lesbische vrouwen blijven hierom vaak liever onder de radar, want zichtbaar worden kan negatieve gevolgen met zich meebrengen.

Begin dit jaar werd ik door een documentairemaker benaderd om mee te werken aan een documentaire over homoseksualiteit binnen de Hindostaanse gemeenschap. Ik ben zelf Hindostaanse en lesbisch. In de documentaire zouden mijn coming-out-proces en die van andere Hindostaanse LHBTI’ers centraal staan. Ik vond het spannend en tegelijkertijd leek het mij ook heel erg leuk. Het was van belang dat ook onze familieleden hun verhaal zouden doen in de documentaire. Na een oriënterend gesprek met de documentairemaker ging ik naar mijn familie toe om te vragen of ze er aan mee wilden werken. Mijn familie had mij gedurende mijn coming-out erg gesteund. Ik verwachtte wat kritische vragen over het maken van een documentaire, maar verder niks. Tegen mijn verwachting in, zag mijn familie het helemaal niet zitten om aan een project mee te werken met zo’n groot bereik. De bedoeling was namelijk dat de documentaire in Nederlandse bioscopen en filmhuizen zou worden vertoond. Mijn familie accepteert mij volledig, maar wilde niet dat mensen op straat mij zouden gaan herkennen als de Hindostaanse lesbienne. Ze vroegen zich af of ik na het uitkomen van de documentaire nog wel veilig over straat zou kunnen. En als mijn veiligheid zou worden bedreigd, wie zou mij dan kunnen beschermen? Zou ik niet belaagd (kunnen) worden, bijvoorbeeld door extremistische Hindoes in Nederland? Ik had zelf ook wat vragen: zou ik nog vrij kunnen reizen naar alle landen van de wereld? Zou ik nog in aanmerking komen voor een visum van een land waar homoseksualiteit verboden of zelfs strafbaar is? Wat zou mijn zichtbaarheid voor gevolgen hebben, niet alleen voor mij, maar ook voor mijn familie?

Het waren allemaal vragen waar ik het antwoord niet op wist. Ik kon mijn familie niet geruststellen in hun bezorgdheid. Het waren namelijk scenario’s die ik niet kon uitsluiten en waar ik ze geen garantie op kon geven dat het niet zou gaan gebeuren.

Door alle vragen van mijn familie realiseerde ik mij, dat zij voor het eerst geconfronteerd werden met de gevolgen van mijn zichtbaarheid als lesbische vrouw. Sommige gevolgen die voor mij, na mijn coming-out mijn dagelijkse realiteit zijn geworden. Dat ik bij een nieuwe ontmoeting de persoon altijd ‘scan’ of het emotioneel veilig genoeg voelt om te vertellen dat ik op vrouwen val. Dat ik er áltijd over na moet denken of ik op straat hand-in-hand durf te lopen of een kus durf te geven in het openbaar. Lesbische vrouwen durven niet altijd zichtbaar te zijn en die zichtbaarheid is juist zo belangrijk. Want als er meer zichtbaarheid is van lesbische vrouwen, dan durven ook andere lesbische vrouwen of vrouwen die nog in de kast zitten zichtbaar te worden.

De documentaire is niet door gegaan, omdat medewerking van mijn familie een vereiste was. Desondanks wil ik mijzelf na al die jaren van onzichtbaarheid, wel zichtbaar maken. Ik hoop dat het andere mensen zal helpen in hun proces van zichtbaar worden en zichzelf kunnen zijn.

Wedica Premchand